Türkiye madencilik sektöründe bir ilk! Eti bakır'dan iklim ve doğa hamlesi
Türkiye'nin önde gelen sanayi kuruluşlarından Cengiz Holding'in grup şirketlerinden Eti Bakır, madencilik sektöründe dikkat çeken bir çalışmaya imza attı. Türkiye'nin bakır ihtiyacının yaklaşık yüzde 25'ini karşılayan şirket, iklim değişikliği ve doğa kaybının oluşturduğu riskleri ve fırsatları kapsamlı şekilde ele aldığı 'İklim ve Doğa Bağlantılı Risk ve Fırsat Değerlendirme Raporu 2025'i kamuoyuyla paylaştı.
Madencilik sektöründe bir ilk olma özelliği taşıyan rapor, üretimin sürdürülebilirliği ile doğal kaynakların korunmasını aynı çerçevede değerlendiriyor. 1 Ocak-31 Aralık 2025 dönemine ait veriler esas alınarak hazırlanan çalışma; Samsun, Mazıdağı, Küre, Adıyaman, Siirt, Murgul, Cerattepe ve İzmir’de bulunan toplam 8 işletmenin faaliyetlerini kapsıyor.
HEDEF: DOĞAYLA UYUMLU VE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM
Eti Bakır Genel Müdürü Asım Akbaş, sürdürülebilirliğin yalnızca çevresel etkilerin azaltılmasından ibaret olmadığını, uzun vadeli değer yaratmanın da temel unsurlarından biri olduğunu belirtti.
COP31’in Türkiye’de gerçekleştirilecek olmasının iklim değişikliğiyle mücadele açısından önemli bir fırsat olduğunu vurgulayan Akbaş, reel sektörün somut uygulamalarının önemine dikkat çekti.
Cengiz Holding olarak iklim değişikliğiyle mücadeleyi; kaynakların verimli kullanılması, döngüsel ekonominin geliştirilmesi, yenilenebilir enerji kullanımının artırılması, su kaynaklarının korunması ve doğal yaşamın desteklenmesiyle birlikte ele aldıklarını belirten Akbaş, Eti Bakır’ın hazırladığı raporun bu yaklaşımın önemli bir yansıması olduğunu ifade etti.
Raporda iklim ve doğa bağlantılı riskler yalnızca çevresel etkiler üzerinden değerlendirilmedi. Üretimin devamlılığı, işletmelerin dayanıklılığı ve uzun vadeli ekonomik değer yaratma kapasitesi de çalışmanın önemli başlıkları arasında yer aldı.
MADENCİLİKTE DÖNGÜSEL EKONOMİ MODELİ
Eti Bakır’ın entegre üretim yapısı, raporun dikkat çeken unsurlarından biri oldu. Özellikle Küre, Mazıdağı ve Samsun arasındaki üretim zinciri, döngüsel ekonomi yaklaşımının önemli bir örneği olarak öne çıktı.
Bir tesiste ortaya çıkan malzemenin başka bir tesiste hammadde olarak yeniden değerlendirilmesi sayesinde hem doğal kaynakların daha verimli kullanılması hem de atıkların azaltılması hedefleniyor.
Samsun İzabe ve Elektroliz Tesisi’nde ise metal içeren artık ürünler ile proses sırasında ortaya çıkan kükürt dioksit yeniden ekonomiye kazandırılıyor. Bu girdiler; katot bakır, sülfürik asit, fosforik asit ve gübre üretiminde değerlendiriliyor.
Tesiste her yıl yaklaşık 5 bin 919 ton bakır ile 680 bin ton sülfürik asit geri kazanılıyor.
54,4 HEKTARLIK YENİ MADENCİLİK ALANINA İHTİYAÇ AZALTILDI
Mazıdağı Metal Geri Kazanım ve Entegre Gübre Tesisleri de raporda öne çıkan işletmeler arasında yer aldı.
Tesiste yılda yaklaşık 500 bin ton ikincil hammadde geri kazanılıyor. Bu uygulama sayesinde yaklaşık 54,4 hektarlık yeni bir madencilik alanına duyulabilecek ihtiyacın önüne geçiliyor.
Mazıdağı’ndaki tesis aynı zamanda yılda yaklaşık 528 bin ton ithalat ikamesi sağlayan gübre üretimi gerçekleştiriyor.
Yenilenebilir elektrik kullanımı da çevresel kazanımları artırıyor. Tesisin yenilenebilir elektrik kullanımıyla yılda 85 bin 809 MWh elektrik üretimine ve 53 bin 562 ton karbon emisyonunun önlenmesine katkı sağlanıyor.
Bu rakam, yaklaşık 11 bin 600 binek aracın oluşturduğu karbon emisyonuna denk gelen salınımın engellenmesi anlamına geliyor.
CERATTEPE’DE YAKIT TASARRUFU SAĞLAYAN SİSTEM
Eti Bakır’ın iklim ve doğa odaklı uygulamalarında lojistik faaliyetler de önemli bir yer tutuyor.
Cerattepe İşletmesi’nde kullanılan teleferik sistemi, karayolu taşımacılığı ihtiyacını azaltarak yılda yaklaşık 1 milyon litre yakıt tüketiminin önüne geçiyor.
Böylece yalnızca yakıt tasarrufu sağlanmıyor, buna bağlı emisyonların da azaltılmasına katkı sunuluyor. Tasarruf edilen yakıt miktarı, bir binek aracın dünyanın çevresini 300’den fazla kez dolaşmasına yetecek miktara karşılık geliyor.
MURGUL’DA 20 YILA YAKIN SÜREDİR DOĞA YENİDEN KAZANDIRILIYOR
Murgul İşletmesi’nde ise yenilenebilir enerji kullanımı ve rehabilitasyon çalışmaları dikkat çekiyor.
Yenilenebilir elektrik kullanımı sayesinde yılda yaklaşık 29 bin 877 ton karbon emisyonunun önlenmesine katkı sağlanıyor.
Bunun yanı sıra 2006 yılından bu yana yürütülen rehabilitasyon çalışmaları kapsamında 1 milyon metrekarenin üzerinde alan yeniden doğaya kazandırıldı. Aynı süreçte 815 binden fazla fidan dikildi.
KÜRE’DE SUYUN YÜZDE 92’Sİ GERİ KAZANILIYOR
Doğal kaynakların verimli kullanılması konusunda Küre İşletmesi de dikkat çekici sonuçlara ulaştı.
Tesiste kullanılan proses suyunun yaklaşık yüzde 92’si geri kazanılarak yeniden üretim sürecine dahil ediliyor.
Küre’de ayrıca yılda yaklaşık 250 bin ton pirit atığı geri kazanılıyor. Böylece yeni birincil madencilik faaliyetlerine ve ilave atık depolama altyapısına duyulan ihtiyacın azaltılması hedefleniyor.
Eti Bakır’ın raporunda, işletmeler genelinde kapalı devre proses suyu sistemlerinin yaygınlaştırıldığı da belirtildi. Tesislerin özelliklerine göre su geri kazanım oranlarının yüzde 80 ile yüzde 95 arasında değiştiği kaydedildi.
Eti Bakır’ın yayımladığı “İklim ve Doğa Bağlantılı Risk ve Fırsat Değerlendirme Raporu 2025”, madencilik faaliyetlerinde üretim ile çevresel sürdürülebilirliğin birlikte ele alınabileceğini ortaya koyarken, şirketin iklim değişikliği ve doğa kaybına karşı dayanıklılık hedeflerini de ortaya koyuyor.
Raporun tamamına ulaşmak için buraya tıklayınız.
