Scooter Sürücülerine Kritik Uyarı: Kural İhlalinin Bedeli Çok Ağır!

Kent yaşamının ayrılmaz bir parçası haline gelen fakat kaldırım işgalleri ile güzergah tıkanıklıkları nedeniyle sıkça tartışılan paylaşımlı elektrikli scooter kullanımına ilişkin mevzuat kapsamlı bir değişime uğradı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan yeni yönetmelik hamlesi Resmi Gazete bünyesinde yayımlanarak derhal yürürlüğe girdi. Kentsel ulaşımda düzeni temin etmek amacıyla hayata geçirilen bu hukuki adım, mikro mobilite sektöründeki standartları sil baştan şekillendiriyor.

Yeni dönemde yürürlüğe konulan kapsamlı yaptırımlar, bireysel olarak kiralama yapan vatandaşlardan ziyade hizmeti sağlayan ticari firmalara yöneltilmiş durumda. Sürücülerin karayollarındaki kural ihlalleri mevcut trafik mevzuatıyla takip edilmeye devam ederken, hizmet sağlayıcı şirketlerin yazılımsal ve idari tedbirleri alma zorunluluğu derinleştirildi. Artık yasaklı alan girişlerinde araçların otomatik yavaşlaması ve uygunsuz alanlarda sürüşün sonlandırılamaması gibi sistemler sektörün temel işletim standartları arasında yer alacak.

İzin Sınırlarını Aşmayan Ve Yerli Üretimi Destekleyen Filo Şartı

Piyasaya izinsiz giren ya da gerekli yetki belgesini tedarik etmeden ticari faaliyet yürüten şirketlere yönelik yaptırım yaptırımları oldukça sertleştirildi. Resmi makamlardan gerekli izinleri almadan veya bildirimde bulunmadan sokaklara araç yerleştiren işletmelere 86.900 TL tutarında idari para cezası uygulanması kararlaştırıldı. Kent içi ulaşım dengesini korumak maksadıyla atılan bu adım, izinsiz korsan taşımacılığın önüne geçmeyi ve rekabet ortamını tamamen denetim altına almayı hedefliyor.

Söz konusu düzenleme yerli sanayinin korunması ve millileştirme hamleleri doğrultusunda son derece stratejik bir unsuru da bünyesinde barındırıyor. Şirketlerin bünyelerinde barındırdıkları toplam filoların en az %30,0 oranındaki kısmını Türk Standardları Enstitüsü belgesine sahip tesislerden karşılamaları zorunlu kılındı. Bu teknik imalat şartına uyum sağlamayan kiralama markaları da doğrudan 86.900 TL seviyesindeki para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.

Kontrolsüz Araç Çoğalmasına Karşı Dereceli Yaptırım Mekanizması

Kentlerin belirli bölgelerinde yaşanan araç yığılmalarının önüne geçilmesi amacıyla ilçe ve bölge bazlı sınırlandırma esasları getirilmiş bulunuyor. İşletmeciler, aldıkları genel kotayı aşmama kaydıyla tanımlanan bölgelerde belirlenen araç sayısının %70,0 oranından daha az veya %130,0 oranından daha fazla taşıt barındıramayacak. Kış dönemini kapsayan Kasım ile Şubat ayları arasındaki zaman diliminde ise bu kuralın alt limiti %40,0 şeklinde esnetilerek uygulanacak.

Kentsel alanlardaki taşıt popülasyon dengesini bozan firmalara kademeli bir yaptırım merdiveni tesis edilmiş durumda. İlk kural ihlalinde işletmeye 8.687 TL ceza kesilirken, aynı hatanın tekrarlanması durumunda tutar 86.900 TL seviyesine fırlıyor. Üçüncü ihlal aşamasına ulaşıldığında ise ceza 170.000 TL düzeyine çıkıyor ve şirketin ticari faaliyetleri tam 6 ay boyunca durduruluyor.

Kesintisiz İletişim Hatları Ve Dijital Şeffaflık Yükümlülüğü

Yeni mevzuat, kiralama şirketlerinin kullanıcılarına sunduğu hizmet kalitesini ve erişilebilirliğini doğrudan denetim altına alıyor. Firmaların haftanın 7 günü ve günün 24 saati kesintisiz hizmet veren çağrı merkezleri kurması veya aynı işlevi eksiksiz yerine getiren mobil yazılımları aktif tutması gerekiyor. Tüketicilerden gelen şikayetlerin hızlıca çözüme kavuşturulması ve sistem üzerindeki şeffaflığın korunması tamamen işletici markanın idari sorumluluk alanına bırakılmış vaziyette.

İnternet portallarında ve mobil uygulamalarda resmi unvan, açık iletişim kanalları, alan taramaları ve güncel fiyatlandırmalar net biçimde beyan edilmek durumunda. Ayrıca kullanıcıların ekranda scooterların anlık konumu, pil durumu, menzili ve sürüşe kapalı bölgeleri görmeleri şart koşuluyor. Müşteri bilgilendirme ve şeffaflık esaslarını eksik bırakan platformlara her bir tespit için 43.447 TL idari ceza tatbik edilecek.

Saha Denetimlerinde Çoklu Araç Başına Mülki Yaptırımlar

Gündelik operasyonlarda güvenliği sağlayan teknik detaylar da kanuni ceza cetveline dahil edilmiş durumda. Kullanıcılarla sözleşme yapılması, verilerin U-Net sistemine zamanında aktarılması, 15 yaş sınırına uyulması ve hatalı park edilen araçların hızla toplanması gibi yükümlülükler aksatıldığında 8.687 TL ceza kesilecek. Aynı zamanda denetim esnasında yetkili makamlara bilgi ve belge sunmayan firmalar doğrudan 50.000 TL tutarında bir para cezası ile karşılaşacak.

Yeni hukuki çerçevenin en caydırıcı yönü ise cezaların katlanarak hesaplanması esasına dayanıyor. Yapılan denetimlerde birden fazla ihlal tespit edilirse her bir hata için ayrı ceza tutanağı tanzim edilecek. Kaldırımda hatalı şekilde bırakılan veya mevzuata aykırı işletilen her bir scooter için ayrı ayrı işlem yapılarak toplam ceza katlanacak ve tüm bu işlemler elektronik ortamda kayıt altına alınabilecek. 

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım