Samsunlular Resmen Yıkılacak: Elektriğe Büyük Zam Geliyor

Sonbahar mevsimi öncesinde milyonlarca aboneyi yakından ilgilendiren kritik bir enerji gelişmesi gündeme bomba gibi düştü. Artan üretim maliyetleri ve kamu bütçesindeki sübvansiyon yükünü hafifletmek amacıyla elektrik fiyatlarında yüzde 40 ile 50 oranında dev bir artış yapılması planlanıyor. Enerji bürokrasisi ile Hazine ve Maliye Bakanlığı arasında Eylül ayında yapılacak olan üst düzey görüşmelerin ardından nihai kararın verilmesi ve yeni zamlı tarifelerin Ekim ayından itibaren hane halkı ile işletme faturalarına doğrudan yansıtılması öngörülüyor.

Eylül Ayındaki Görüşmeler ve Zam Oranının Belirlenme Süreci

Olası zam oranının netleşmesi için gözler, önümüzdeki günlerde enerji yönetimi ile Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilileri arasında gerçekleştirilecek kritik toplantılara çevrildi. Masada değerlendirilecek en önemli kriterlerden birini yıl sonu enflasyon hedefleri ile makroekonomik dengeler oluşturacak. Fiyat artışının piyasalar üzerindeki baskısını hesaplayacak olan bakanlığın onay vermesi halinde, hazırlanan yeni fiyat tarifesi resmiyet kazanacak.

En son geçtiğimiz Nisan ayında elektrik tarifelerine yüzde 25 oranında bir güncelleme yapılmıştı. Ancak küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalar ve döviz kuru hareketleri sebebiyle maliyet baskısının yeniden arttığı ifade ediliyor. Alınacak yeni zam kararı yürürlüğe girdiği takdirde, özellikle konut abonelerinin aylık faturalarında hissedilir bir yükseliş yaşanacak.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile EPDK koordinasyonunda yürütülen bu süreçte, enflasyon üzerindeki nihai etki ve vatandaşın alım gücü de denklemde tutulmaya çalışılıyor. Ancak enerji kulislerinden sızan bilgilere göre, mevcut maliyet yükü nedeniyle zam oranının ertelenmesi ya da çok düşük tutulması düşük bir ihtimal olarak değerlendiriliyor.

Devletin Sübvansiyon Yükü ve Zam Gerekçesinin Detayları

Enerji yönetiminin bu artış talebinin arkasında yatan en temel gerekçe, elektrik tüketiminde devlet tarafından sağlanan milyarlarca liralık destek ve sübvansiyonların bütçe üzerinde oluşturduğu devasa yük olarak gösteriliyor. Özellikle mesken abonelerinde enerji fiyatlarının belirli tüketim limitlerinde tutulması amacıyla devlet bütçesinden her yıl devasa tutarlarda kaynak aktarımı gerçekleştiriliyor.

Enerji sektörü temsilcileri ve kurum kaynakları, devletin hem elektrik hem de doğal gaz tarafında uyguladığı fiyat desteklerinin mali disiplini zorladığına dikkat çekiyor. Bütçedeki bu maliyet kalemlerini kademeli olarak azaltmak ve piyasayı daha gerçekçi fiyatlama seviyelerine çekmek için tarifelerde ayarlama yapılması kaçınılmaz bir adım olarak nitelendiriliyor.

Uygulanan bu sübvansiyonların bütçe dengeleri üzerindeki etkisi azaltıldıkça, tüketicilerin kullandıkları enerji miktarına göre daha kademeli ve gerçek maliyet odaklı bir faturalandırma modeliyle karşılaşması bekleniyor. Bu durum, özellikle yüksek elektrik tüketen hanelerin aylık bütçelerinde ciddi bir ek masraf kalemi oluşturacak.

EPDK ve BOTAŞ Tarafından Yürütülen Tarife Belirleme Mekanizması

Türkiye’deki enerji piyasasında elektrik ve doğal gaz fiyatlarının belirlenmesi belirli mevzuatlara ve periyotlara dayanmaktadır. Elektrik tarifeleri kural olarak üçer aylık dönemler halinde gözden geçirilmekte ve bu konudaki resmi düzenlemeler Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir. Kurum, maliyet artışlarını ve dağıtım şirketlerinin sunduğu verileri inceleyerek nihai tabloyu açıklamaktadır.

Doğal gaz tarafında ise fiyatlama süreci aylık periyotlar halinde işlemektedir. BOTAŞ tarafından her ayın başında açıklanan tarifeler, hem sanayi hem de konut abonelerinin gümrük ve piyasa şartlarına göre yeniden düzenlenmektedir. Elektrikte yaşanacak olası bir artışın, sanayi üretim maliyetlerini doğrudan etkileyerek genel fiyat seviyelerine de zincirleme bir etki yapması beklenmektedir.

Önemli görüşmelerin tamamlanmasının ardından kararlaştırılan zam oranları EPDK kararıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe sokulacak. Tüketicilerin Ekim ayı itibarıyla geçerli olacak bu yeni döneme karşı enerji tasarrufu tedbirlerini artırmaları öneriliyor.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım