Kitap Okuyarak 60 Bin TL Maaş Alıyor: Bu Mesleği Duyan Koşuyor!

Dünyaca ünlü tütün imalathanelerinde çalışan işçilerin monoton çalışma temposunu kırmak amacıyla başlatılan puro okuyuculuğu uygulaması günümüzde aktif biçimde sürdürülüyor. Tütün yapraklarını saatler boyunca özenle sararak puro haline getiren ustalar, gün boyu yüksek bir platforma kurulan kürsüden okunan eserleri dinleyerek mesailerini tamamlıyor. Çalışanların el becerisi gerektiren bu zorlu süreçte zihinsel zindeliklerini korumaları hedeflenirken, sistem aynı zamanda fabrika ortamındaki verimliliği ciddi oranda artırıyor.

İmalathane içerisinde oluşturulan özel alanda görev yapan okuyucular, sabahın erken saatlerinden itibaren mikrofona geçerek yüksek sesle gazete haberlerini ve edebi klasikleri seslendiriyor. Günlük bazda yaklaşık 30 bin Küba pezosu yani ortalama 60 bin TL seviyesinde bir kazanç elde eden bu çalışanlar, kamu personeli statüsünde görev yapıyor. Ülkedeki ortalama gelir standartlarının oldukça üzerinde imkanlara sahip olan bu sıra dışı pozisyon, iş arayan vatandaşlar arasında son derece popüler bir tercih haline gelmiş durumda.

İlhamını Dini Cemaat Ritüellerinden Alan Unutulmaz Bir Hikaye

Söz konusu tarihsel uygulamanın ortaya çıkış dönemi 1860'lı yıllara kadar uzanan köklü bir geçmişe dayanıyor. Kübalı tanınmış siyasetçi Nicolás Azcárate katıldığı bir toplantıda, bazı dini topluluklarda yemek vakitlerinde bir kişinin gruba sesli şekilde kitap okuduğundan bahsetti. Bu anlatımdan derinden etkilenen tütün işçisi Saturnino Martínez, aynı yöntemi uzun ve yorucu vardiyalarda çalışan mesai arkadaşlarının motivasyonunu yükseltmek amacıyla uygulamaya geçirme kararı aldı.

Tasarlanan bu parlak düşünce ilk olarak 1865 yılında başkent Havana sınırlarında yer alan El Fígaro isimli fabrikada resmiyet kazandı. İşçilerin ellerini üretimden kaldırmadan bilgi edinmelerini sağlayan bu sistem, kısa süre içerisinde bölgedeki diğer tütün imalathanelerine de dalga dalga yayıldı. Masrafları başlarda çalışanların kendi aralarında topladığı küçük bağışlarla karşılanan bu okuyucular, zamanla üretim tesislerinin entelektüel simgelerinden birine dönüştü.

Dünya Klasiklerinden Siyasal Metinlere Uzanan İşçi Kültürü

Fabrikadaki kürsülerden gün boyunca Victor Hugo, Alexandre Dumas, William Shakespeare ve Honoré de Balzac gibi dünyaca ünlü yazarların klasik eserleri yankılanıyor. Yalnızca edebiyatla sınırlı kalmayan seslendirmelerde güncel gazete manşetleri, toplumsal gelişmeler ve işçi haklarını içeren siyasal yazılar da düzenli olarak emekçilere ulaştırılıyor. Bu sayede üretim alanları adeta birer eğitim merkezine dönüşürken, çalışanların genel kültür seviyelerinde gözle görülür bir artış kaydediliyor.

İçeriklerin belirgin bir şekilde politikleşmesi ve işçi bilincini uyandırması, dönemin sermaye sahipleri ile fabrika yöneticilerini fazlasıyla tedirgin etti. Birçok kez yasaklanma tehlikesiyle karşılaşan ve patronların baskılarına maruz kalan bu benzersiz gelenek, çalışanların kararlı duruşu sayesinde varlığını korumayı başardı. Kürsülerden yükselen sesler, üretimin ayrılmaz bir parçası olarak günümüz modern endüstrisinde bile varlığını kabul ettirdi.

Devrim Sonrasında Devlet Kadrosuna Geçen İstihdam Modeli

1959 yılında gerçekleşen Küba Devrimi'nin ardından tütün endüstrisindeki tüm özel işletmeler kamulaştırılarak devlet bünyesine dahil edildi. Yaşanan bu köklü toplumsal ve ekonomik dönüşümle birlikte puro okuyucuları da resmi devlet memuru kadrosuna atanarak güvence altına alındı. Eskiden işçilerin kendi ceplerinden ödediği telif ve hizmet ücretleri, tamamen kamu bütçesinden karşılanan düzenli bir maaş sistemine bağlandı.

Günümüzde bu özel göreve başlayabilmek için adayların zorlu bir seçme sürecinden geçmesi ve diksiyon testlerini başarıyla tamamlaması gerekiyor. İleri düzey ses tonu hakimiyeti ve akıcı okuma yeteneği aranan kriterlerin başında yer alırken, seçilen kişiler tütün kültürünün canlı temsilcileri kabul ediliyor. Yüz yılı aşkın süredir kesintisiz devam eden bu geleneksel meslek, hem kültürel mirası yaşatıyor hem de çalışanlara yüksek yaşam standartları sunuyor.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım