Türkiye PISA 2025'te fen bilimlerinde üst sıralara çıktı

Türkiye'nin PISA 2025 sonuçlarında fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında performansını artırması, eğitim uzmanlarının değerlendirmelerine de yansıdı. Uzmanlar, özellikle fen bilimlerindeki yükselişe dikkati çekti.

Fen bilimlerinde 19. sıraya yükseldi

TEDMEM Direktörü Dr. Sabiha Sunar, Türkiye'nin PISA 2025'te üç alanda birden performansını yükselttiğini belirtti.

Türkiye'nin fen bilimlerinde 494, okuma becerilerinde 472 puan alarak ilk kez OECD ortalamasının üzerine çıktığını aktaran Sunar, matematikte ise 462 puanla OECD ortalamasının yalnızca 1 puan gerisinde kalındığını ifade etti.

Sunar, 2022-2025 döneminde üç alanda birden istatistiksel olarak anlamlı artış sağlayan tek OECD ülkesinin Türkiye olduğunu kaydetti.

Türkiye, katılımcı ülke sayısının 81'den 91'e yükseldiği süreçte fen bilimlerinde 34'üncü sıradan 19'uncu sıraya, okuma becerilerinde 36'ncı sıradan 18'inci sıraya çıktı.

Üst düzey öğrenci oranı arttı

Sunar, Türkiye'nin fen bilimlerinde yalnızca ortalama puanını yükseltmekle kalmadığını, başarı dağılımının üst ve alt seviyelerinde de önemli değişimler yaşandığını belirtti.

Buna göre 2015'ten 2025'e kadar temel yeterlik düzeyinin altında kalan öğrencilerin oranı fen bilimlerinde yüzde 44,4'ten yüzde 19,4'e geriledi. Aynı dönemde 5. ve 6. düzeyde performans gösteren öğrencilerin oranı ise yüzde 0,3'ten yüzde 7,4'e yükseldi.

Sunar, bu değişimin Türkiye'nin hem temel becerilerdeki öğrenci grubunu güçlendirdiğini hem de üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranını artırdığını gösterdiğini ifade etti.

Türkiye dünya genelindeki üst düzey öğrenci havuzunda 5. sırada

Fen bilimlerindeki performansın dikkat çekici bir başka yönüne işaret eden Sunar, dünya genelinde üst düzey performans gösteren yaklaşık 1,9 milyon öğrencilik havuza Türkiye'nin yüzde 3,6 oranında katkı sunduğunu belirtti.

Türkiye bu oranla söz konusu öğrenci grubuna en fazla katkı sağlayan 5. ülke oldu. STEM alanlarında çalışmayı hedefleyen öğrenciler dikkate alındığında ise Türkiye'nin katkı payının yüzde 4,5'e yükseldiği aktarıldı.

Matematikte gelişim sürüyor

Sunar, matematiğin temel yeterlikler açısından Türkiye'nin en kırılgan alanı olmaya devam ettiğine dikkati çekti.

Öğrencilerin yaklaşık üçte birinin temel matematik yeterliklerinden yoksun olduğunu belirten Sunar, bilgi işlemsel problem çözme alanında Türkiye'nin 473 puanla 500 puanlık OECD ortalamasının gerisinde kaldığını söyledi.

Türkiye'deki öğrencilerin, benzer sosyoekonomik düzeydeki OECD ülkelerindeki akranlarına kıyasla her dilimde daha yüksek puan ortalamasına sahip olduğunu aktaran Sunar, elde edilen yükselişin kalıcı hale gelmesi için temel becerilerin güçlendirilmesi ve fırsat eşitliğinin desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Son 10 yılda üç alanda da yükseliş

Boğaziçi Üniversitesi Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Oğuz Köklü de Türkiye'nin PISA'ya katıldığı 2003'ten bu yana kademeli bir iyileşme gösterdiğini belirtti.

Köklü, 2015-2025 döneminde Türkiye'nin fen bilimleri okuryazarlığında 69, okuma becerilerinde 44, matematik okuryazarlığında ise 42 puanlık artış kaydettiğini ifade etti.

Aynı dönemde OECD ortalamalarının fen bilimlerinde 11, okumada 32, matematikte ise 27 puan gerilediğini aktaran Köklü, Türkiye'nin 91 ülke arasında fen bilimlerinde 34'üncü sıradan 19'uncu, okumada 36'ncı sıradan 18'inci, matematikte ise 39'uncu sıradan 28'inci sıraya yükseldiğini kaydetti.

Köklü, PISA 2025'te fen bilimlerinde Türkiye'nin 476 puandan 494 puana çıktığını, OECD ortalamasının 482, tüm ülkelerin ortalamasının ise 443 puan olduğunu belirtti.

Türkiye OECD ortalamasına yaklaştı

Okuma becerilerinde Türkiye'nin 456'dan 472 puana yükseldiğini aktaran Köklü, OECD ortalamasının aynı dönemde gerilediğine dikkati çekti.

Matematik okuryazarlığında ise Türkiye'nin 454 puandan 462 puana çıktığını belirten Köklü, OECD ortalamasının 463 puan olduğunu ve aradaki farkın 1 puana kadar indiğini söyledi.

Köklü, üç alandaki sonuçların birlikte değerlendirildiğinde Türkiye'nin fen bilimlerinde OECD ortalamasını geçtiğini, okuma ve matematikte ise bu seviyeye önemli ölçüde yaklaştığını ifade etti.

Türkiye'nin üç alanda eş zamanlı yükseliş göstermesi ve bu gelişimin 10 yıllık döneme yayılması, Köklü'ye göre sonuçların tek bir PISA döngüsüne özgü olmadığını ortaya koyuyor.

Köklü, bununla birlikte PISA verilerinin eğitim sistemindeki sosyoekonomik koşullar, bölgesel farklılıklar, öğretmen niteliği ve müfredat gibi yapısal etkenleri tek başına açıklamadığını belirterek, başarıdaki yükselişin arkasındaki mekanizmaların ayrıca incelenmesi gerektiğini kaydetti.