Torosların yüksek kesimlerinden sofralara: Taş eriğin zahmetli yolculuğu

Halk arasında "dağ eriği" ve "yaban eriği" olarak da adlandırılan ekşi meyve, olgunlaştığında dağlardan toplanarak reçel, kurutmalık ve erik ekşisi yapımında değerlendiriliyor.Akseki'de ise taş eriğin kullanım alanı daha da genişliyor. Yöreye özgü ve tescilli lezzetlerden ekşi tarhananın yapımında kullanılan dağ eriği, tarhanaya kendine özgü ekşi tadını veriyor. Dağlardan çuvallarla taşınıyorTaş eriğin sofralara ulaşması kolay olmuyor. Yüksek rakımlı ve engebeli arazilerde yetişen erikler, olgunlaştıkları dönemde yöre sakinleri tarafından toplanıyor. Ağaçlardan silkelenerek ya da elle toplanan meyveler çuvallara dolduruluyor ve zorlu arazi koşullarında dağlardan indirilerek köylere ulaştırılıyor.Toplanan erikler burada özenle yıkanıp temizleniyor. Ardından uzun süren kaynatma ve süzme işlemleri başlıyor. Dağ eriğinin toplanmasının ciddi emek gerektirdiğini anlatan Şengül Tak, ürünün hazırlanma sürecinin de oldukça zahmetli olduğunu belirtti. Tak, erikleri dağlardan çuvallarla topladıklarını, köye getirdikten sonra yıkayıp temizlediklerini ve uzun süre kaynattıklarını söyledi.Bir kilogram ekşi için 10 kilo erik kullanılıyorDağ eriğinden ekşi elde etmek için geleneksel yöntemlerle yaklaşık 11 saatlik bir işlem uygulanıyor. İlk aşamada erikler yaklaşık 5 saat boyunca kaynatılıyor. Ardından süzülen meyvelerin suyu yeniden ocağa alınıyor ve yaklaşık 6 saat daha kaynatılıyor.Uzun süre kaynatılan erik suyu giderek koyulaşarak ekşi kıvamına geliyor. Süzme sırasında meyvenin posası ve çekirdekleri ayrılıyor. Tak, kullanılan erik miktarı ile elde edilen ürün arasında büyük bir fark olduğunu belirterek yaklaşık 10 kilogram erikten yalnızca 1 kilogram ekşi elde edilebildiğini ifade etti. Geleneksel yöntemle hazırlanan ürünün kilogramı ise 500 liradan satışa sunuluyor.Bu yıl 100 kilogram üretildiDağ eriği ekşisini bu yıl ilk kez deneme amacıyla hazırladıklarını belirten Tak, toplam 100 kilogram ürün elde ettiklerini söyledi. Ürünü satışa sunduklarını aktaran Tak, gelecek yıl üretimi artırmayı hedeflediklerini dile getirdi.Erik ekşisinin mutfakta çok yönlü kullanıldığını belirten Tak, özellikle salata ve çorbalarda ekşi verici olarak tercih edildiğini söyledi. Kurutulan dağ eriklerinin ise kış aylarında çorbalarda limon yerine kullanılabildiğini ifade etti. Taş eriğin farklı lezzeti ekşi tarhanada ortaya çıkıyorAkseki'de taş eriğin en önemli kullanım alanlarından biri de yöresel ekşi tarhana. İlçede geleneksel yöntemlerle hazırlanan tarhananın temel malzemeleri arasında yer alan dağ eriği, ürüne karakteristik ekşi tadını kazandırıyor.Aksekili Ayşe Çelik, ekşi tarhana hazırlamak için olgunlaşan erikleri toplamak üzere Toros Dağları'na çıktıklarını anlattı. Ağaçların değneklerle silkelenmesiyle yere düşen erikler toplanıyor. Tarhananın hazırlanmasında buğday yarmasının yanı sıra domates, kırmızı ve yeşil biber de kullanılıyor. Sebzeler ve buğday yarması kaynatılırken taş eriği de ayrı bir tencerede pişiriliyor. Kaynayan eriğin çekirdekleri ayrıldıktan sonra sıcak erik suyu buğday yarmasının üzerine dökülerek karışım iyice harmanlanıyor.Hazırlanan karışım bir gece dinlendiriliyor. Ertesi gün sinilere serilen tarhana gölgede kurumaya bırakılıyor. Kuruyan ürün, kış aylarında pişirilerek sofralara geliyor. Çelik, tarhananın kendine özgü tadını veren temel unsurun dağ eriği olduğunu belirtti.Kış hazırlıklarının önemli bir parçasıAkseki ve çevresinde ekşi tarhana, geleneksel kış hazırlıkları arasında yer alıyor. Yörede bazı evlerde bu gelenek halen sürdürülürken, taş erik de farklı yöntemlerle kış aylarına hazırlanıyor.Dağ eriğinden elde edilen ekşi; salatalarda ve çeşitli yemeklerde kullanılırken, meyvenin kendisi reçel ve kurutmalık olarak da değerlendiriliyor. Yöre halkının geleneksel yöntemlerle işlediği taş erik, yalnızca doğal bir ürün olarak değil, aynı zamanda Akseki ve İbradı'nın mutfak kültürünün bir parçası olarak da gelecek kuşaklara aktarılıyor. Torosların yüksek kesimlerinden toplanan küçük ve ekşi meyve, uzun ve zahmetli bir hazırlık sürecinin ardından kış sofralarında farklı lezzetlere dönüşüyor.