Tercüman-ı Ahval'in peşinde 40 yıllık arşiv mesaisi

Yozgatlı emekli kütüphaneci Selahattin Öztürk, meslek hayatı boyunca biriktirdiği gazete ve dergi arşivini memleketinin kültürel mirasına kazandırmak için çalışmalarını sürdürüyor. Aktif çalışma hayatında 40 yılı geride bırakan Öztürk, evini adeta özel bir kütüphaneye dönüştürürken, Türk basın tarihinin önemli yayınlarından Tercüman-ı Ahval Gazetesi'nin dijital arşivini de Yozgat'a kazandırmaya hazırlanıyor.

Kütüphanelerin süreli yayınlar bölümlerinde uzun yıllar görev yapan Öztürk, özellikle Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait gazete ve dergilerin dijitalleştirilmesi çalışmalarında aktif rol aldı. Bu çalışmalar sırasında farklı kütüphanelerden temin ettiği kopyalarla arşivini genişleten Öztürk'ün koleksiyonunda yaklaşık 800 bin poz gazete ve dergi kopyası bulunuyor.

792 sayının 790'ı arşivinde

Tercüman-ı Ahval'in tamamına yakınını arşivine kazandırdığını belirten Öztürk, gazetenin toplam 792 sayı yayımlandığını ve bunlardan 790'ının dijital kopyasının elinde bulunduğunu söyledi.

Öztürk, “Yayın hayatı boyunca 2 yaprak, 4 sayı olarak çıkmış. Meslek hayatımın tamamına yakını süreli yayınlarla geçtiği için şu anda arşivimde 800 bin poza yakın gazete ve derginin kopyası bulunmakta. Çalışmalarımın temel odağı hem Osmanlı hem Cumhuriyet dönemi süreli yayınları” dedi.

Koleksiyonunda yer alan Tercüman-ı Ahval'in yaklaşık 3 bin 500 sayfalık bir arşive sahip olduğunu belirten Öztürk, eksik olan iki sayıyı da Ankara Milli Kütüphane'den temin ederek koleksiyonu tamamlamayı hedeflediğini ifade etti.

Agah Efendi'nin mirası Yozgat'ta yaşatılacak

Tercüman-ı Ahval'in kurucularından Agah Efendi'nin Yozgat açısından önemli bir isim olduğunu vurgulayan Öztürk, Agah Efendi'nin ailesinin Yozgat'ın Sorgun ilçesine dayandığını anlattı.

Öztürk, Agah Efendi'nin eğitim hayatında tıp öğrenimine başladığını ancak eğitimini yarıda bıraktığını belirterek, yabancı dil öğrenmesinin ardından devlet memurluğuna geçtiğini ve tercüme kaleminde görev yaptığını aktardı. Agah Efendi'nin daha sonra Şinasi ile birlikte Tercüman-ı Ahval Gazetesi'ni çıkardığını ifade eden Öztürk, gazetenin şahıslar tarafından çıkarılan ilk Türkçe gazete olması bakımından Türk basın tarihinde ayrı bir yere sahip olduğunu söyledi.

Gazetenin 792 sayı yayımlandığını belirten Öztürk, “790 sayısının dijital kopyaları şu anda elimde mevcut. Kısmet olursa açıldığında Yozgat Süreli Yayınlar Müzesi'nde kullanıcıların hizmetine dijital olarak lokalde sunulacak” diye konuştu.

Kopyalara ulaşmak için yıllarca çalıştı

Kütüphanecilik hayatının ilk 25 yılını süreli yayınlar biriminde geçirdiğini anlatan Öztürk, dijitalleştirme çalışmalarının arşiv oluşturmasında önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Farklı kütüphanelerde yürütülen dijitalleştirme projelerinde görev aldığını belirten Öztürk, bu süreçte kurum yöneticileriyle görüşerek gazete ve dergilerin dijital kopyalarını temin ettiğini ifade etti.

Tercüman-ı Ahval kopyalarına ulaşma sürecini de anlatan Öztürk, “Değişik kütüphanelerdeki süreli yayınların dijitalleştirme projelerinde aktif rol aldım. Bu sırada ilgili kurumların sorumlularından bu kopyaları talep ettim. Bir kısmını rahatlıkla aldım, bir kısmını ise ücret ödeyerek temin ettim” dedi.

“Amacım Yozgat'ın değerlerinin bilinmesi”

Arşivini oluşturmasının temel amacının Yozgat'ın yetiştirdiği değerleri gelecek kuşaklara aktarmak olduğunu belirten Öztürk, eksik iki sayıyı da temin ederek Tercüman-ı Ahval koleksiyonunu tamamlamak istediğini söyledi.

Öztürk, “792 sayı çıkmıştı, 790'ını temin ettim. 2 sayısı ise Ankara Milli Kütüphane'de bulunuyor. Oradan da o iki sayıyı alarak koleksiyonu tamamlayacağım. Bunu tamamlamaktaki amacım ve hedefim ise Yozgat'ın değerlerinin hemşerilerimiz tarafından bilinmesi. Bu bilinirliği gazete kopyaları ve Yozgat'ın değerlerinin ürettiği eserleri Yozgatlının hizmetine sunarak sağlayabileceğimizi düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

Öztürk'ün yıllar içerisinde oluşturduğu arşivin, Tercüman-ı Ahval başta olmak üzere Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine ait çok sayıda süreli yayını gelecek kuşaklarla buluşturması hedefleniyor. Dijital arşivin Yozgat Süreli Yayınlar Müzesi'nde erişime açılmasıyla birlikte kentin basın ve kültür tarihine ilişkin önemli bir kaynağın da araştırmacıların ve vatandaşların kullanımına sunulması bekleniyor.