Soğan Doğrarken Göz Neden Yanar?
Mutfakta hemen herkesin yaşadığı bu durumun arkasında kimyasal bir savunma mekanizması bulunuyor. Soğan doğrarken gözlerin yanması ve yaşarması tesadüf değil. Peki soğan gözleri neden yakar, bu yanma nasıl önlenir? İşte merak edilen tüm detaylar…
Soğan Doğrarken Göz Yanmasının Bilimsel Nedeni
Soğan kesildiği anda hücre yapısı bozulur ve içinde bulunan kükürt içeren bileşikler açığa çıkar. Bu maddeler, hücrelerin parçalanmasıyla birlikte bazı enzimlerle tepkimeye girer.
Bu kimyasal tepkime sonucunda syn-propanethial-S-oxide adı verilen uçucu bir gaz oluşur. Gaz havaya karışarak gözle temas ettiğinde, göz bunu tahriş edici bir madde olarak algılar.
Gözler Soğana Neden Yaşla Tepki Verir?
Soğandan yayılan gaz gözle temas ettiğinde:
Göz yüzeyinde hafif tahriş oluşur
Sinir uçları uyarılır
Göz, kendini korumak için yoğun şekilde yaş üretir
Bu nedenle yanma, batma ve istemsiz gözyaşı ortaya çıkar. Aslında bu durum, gözün kendini koruma refleksidir.
Her Soğan Gözleri Aynı Oranda Yakar mı?
Hayır. Soğanın göz yakma etkisi:
Türüne
Tazeliğine
İçerdiği kükürt miktarına
göre değişir. Özellikle beyaz ve kuru soğanlar, kırmızı soğana göre daha fazla göz yakar.
Soğan Doğrarken Göz Yanması Nasıl Önlenir?
Uzmanlara göre soğan doğrarken göz yanmasını azaltmanın birkaç etkili yolu bulunuyor:
Soğanı Soğutarak Doğramak
Soğanı doğramadan önce buzdolabında 10–15 dakika bekletmek, gazın havaya yayılmasını azaltır.
Keskin Bıçak Kullanmak
Keskin bıçak, hücreleri daha az parçalar. Bu da daha az tahriş edici gaz açığa çıkması anlamına gelir.
Su ile Teması Artırmak
Soğanı akan su altında doğramak ya da yakınında su dolu bir kap bulundurmak gazın havaya karışmasını sınırlar.
Ağızdan Nefes Almak
Burun yoluyla nefes almak, gazın doğrudan göz ve sinüs bölgesine ulaşmasını kolaylaştırır. Ağızdan nefes almak etkili bir yöntemdir.
Soğan Neden Böyle Bir Savunma Mekanizmasına Sahip?
Uzmanlara göre bu kimyasal mekanizma, soğanın doğal savunma sistemidir. Amaç; hayvanlar ve böcekler tarafından yenilmesini zorlaştırmak. İnsanlar ise bu savunma sisteminin “yan etkisini” mutfakta sıkça yaşıyor.
Soğan Doğrarken Göz Yanması Zararlı mı?
Gözdeki yanma ve yaşarma kalıcı bir zarara yol açmaz. Ancak hassas göz yapısına sahip kişilerde geçici kızarıklık ve batma hissi daha yoğun olabilir.
Bakmadan Geçme
