Smyrna Agorası'nda 2 bin yıllık su hâlâ akıyor

Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi adına yürütülen Smyrna Agorası ve Antik Smyrna Tiyatrosu kazıları, kentin geçmişine ilişkin yeni buluntuların ortaya çıkarılmasını sağlıyor.Roma döneminde Smyrna’nın su ihtiyacının karşılanmasında kullanılan sistemin bir bölümünün günümüzde de işlevini sürdürdüğü görüldü. Kazı ekibi, suyun izini takip ederek yaklaşık 150 metrelik kanalı ortaya çıkardı. Suyun kaynağı araştırılıyorKazı Başkanı ve İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Türk-İslam Arkeolojisi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy, Roma döneminde kentteki su ihtiyacının pınarlarla bağlantılı kanallar aracılığıyla karşılandığını söyledi.Kanalın kaynağının henüz kesin olarak belirlenemediğini aktaran Ersoy, Agora’nın güneyinde bulunan Namazgah Hamamı ve Kurşunlu Cami çevresindeki bir pınarın sistemle bağlantılı olabileceğini belirtti.Ersoy, yaklaşık 2 bin yıldır akan bir sudan söz ettiklerini ifade ederek, suyun yaklaşık 150 metrelik bir güzergahın ardından Smyrna Agorası’na ulaştığının görüldüğünü kaydetti. Toprağın altından üç yeni mekan çıktı2026 yılı kazılarında ise geçen yıl ortaya çıkarılan mozaik tabanın devamında üç yeni mekan tespit edildi.Bu mekanlardan ikisinin tabanının mozaikle, diğerinin ise mermer döşemeyle kaplı olduğu belirlendi. Kazılar sırasında Agora ve Smyrna Tiyatrosu çevresinde daha önce karşılaşılmayan duvar resimleri de ortaya çıkarıldı.Prof. Dr. Ersoy, yeni mekanların Efes’teki Yamaç Evleri ile benzer özellikler taşıdığını belirterek, yapıların kamusal bir işleve sahip olabileceğini değerlendirdi.Ersoy, duvar resimlerinin Smyrna Agorası ve tiyatro çevresinde ilk kez bu mekanlarda görüldüğünü belirterek, kazı çalışmalarının yapının devamındaki bölümlerde sürdürüleceğini söyledi. Mekanlar Geç Antik Çağ’a tarihleniyorOrtaya çıkarılan yeni mekanların milattan sonra 5. ve 6. yüzyıllara, yani Geç Antik Çağ’a tarihlendiği bildirildi.Roma İmparatorluğu’nun 395 yılında ikiye bölünmesi ve Hristiyanlığın yayılmasıyla birlikte kentlerin yapısında önemli değişiklikler yaşandığına dikkati çeken Ersoy, yeni buluntuların Smyrna’nın geçirdiği dönüşümün anlaşılması açısından önem taşıdığını ifade etti.Kazı ekibinin, mozaikli mekanların devamındaki çalışmaları tamamladıktan sonra daha önce tespit edilen Hamam-Gymnasion yapısına geçmesi planlanıyor. Bu alanda Osmanlı dönemine ait katmanların altında Gymnasion’un mekansal organizasyonu araştırılacak.Smyrna’dan Kemeraltı’na uzanan tarihProf. Dr. Akın Ersoy, bugünkü Kemeraltı’nın sosyal, kültürel ve ticari kimliğinin köklerinin Smyrna Agorası’na kadar uzandığını belirtti.Antik Smyrna Limanı’nın zaman içerisinde dolmasıyla kentin ticari ve sosyal hayatının Kemeraltı yönüne doğru kaydığını anlatan Ersoy, Agora’daki yaşamın oluşturduğu kent hafızasının zaman içerisinde Kemeraltı’na taşındığını söyledi.Hedef Smyrna Tiyatrosu’nu kent yaşamına kazandırmakKazı çalışmalarının önemli bölümlerinden birini de Kadifekale eteklerindeki Smyrna Tiyatrosu oluşturuyor.Yaklaşık 20 bin kişi kapasiteli olduğu belirtilen tiyatronun oturma sıralarının önemli bir bölümünün günümüze ulaştığı bildirildi.Kazı ekibi, tiyatronun İzmir’in kültür ve sosyal yaşamına yeniden kazandırılması için çalışmalarını sürdürüyor.Prof. Dr. Ersoy, İzmir halkının Smyrna Tiyatrosu’nu görmek istediğini belirterek, çalışmaların önemli bölümünü bu alana yönlendirdiklerini ve tiyatronun gelecekte kente önemli bir sosyo-kültürel mekan kazandıracağını ifade etti.Smyrna Agorası ve Antik Smyrna Tiyatrosu kazılarına İzmir Büyükşehir Belediyesi de destek veriyor. Büyükşehir Belediyesinin 2025-2027 döneminde iki kazı alanı için toplam 34,5 milyon liralık desteği bulunuyor.Belediye ayrıca 2026 yılında destek programında yer alan 16 arkeolojik kazıya toplam 19 milyon 665 bin 625 lira kaynak sağlıyor.Prof. Dr. Ersoy, belediyenin desteğinin kazı çalışmalarına hız kazandırdığını, daha fazla uzman ve ekiple çalışma imkanı oluşturduğunu belirtti.Tarihi kalıntıların korunması için çalışmaKazı alanında yeni buluntuların ortaya çıkarılmasının yanı sıra arkeolojik mirasın korunmasına yönelik konservasyon çalışmaları da devam ediyor.Özellikle ziyaret güzergahında bulunan grafitilere ait sıvaların korunması amacıyla çalışmalar yürütülüyor. Grafiti Salonu’nun bir bölümü ise belirli saatlerde ziyaretçilere açılıyor.İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Turizm Rehberliği Bölümü öğrencileri de staj kapsamında alana gelen ziyaretçilere Türkçe ve İngilizce bilgi veriyor.