Samsun'da Çoban Maaşları Rekor Seviyeye Yükseldi: Talep Yok

Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerinden Karadeniz'e kadar uzanan tarım ve hayvancılık hatlarında yaşanan iş gücü temini sorunları, Samsun'da rekor ücret seviyelerine rağmen çözülemiyor. Kent genelindeki mera ve kışlaklarda büyükbaş ile küçükbaş hayvancılık yapan işletmeler, sürülerini meraya çıkaracak yetkinlikte çoban bulmakta büyük güçlük çekiyor. Aylık net ücretlerin 150 bin TL gibi astronomik rakamlara ulaşmasına karşın, çalışma şartlarının ağırlığı ve genç neslin sektöre ilgi göstermemesi nedeniyle talep olmaması üreticileri çaresiz bırakıyor. Sektör temsilcileri, çoban krizinin et ve süt üretim maliyetlerini doğrudan tırmandırdığını ve besiciliği durma noktasına getirdiğini belirtiyor.

Samsun'da Hayvancılık Sektörünü Vuran Çoban Krizinin Boyutları

Samsun’ın Bafra, Vezirköprü, Çarşamba ve Havza gibi hayvancılığın yoğun olarak yürütüldüğü ilçelerinde faaliyet gösteren besiciler, çoban bulamadıkları için sürülerini meraya çıkaramaz hale geldi. Kentte besi ve süt hayvancılığı yapan çok sayıda işletme sahibi, günün ilk ışıklarından gece geç saatlere kadar devam eden zorlu saha mesaisini üstlenecek eleman bulmakta zorlanıyor.

Sektörde yaşanan bu kronik eleman açığı, hayvan sahiplerinin günlük üretim planlamalarını altüst ederken işletme kapasitelerinin de zorunlu olarak düşürülmesine yol açıyor. Çoban bulunamaması nedeniyle meraya çıkarılamayan ve ağıllarda hazır yemle beslenmek zorunda kalan hayvanların bakım maliyetleri katlanarak artıyor.

Hayvan üreticileri, yetiştirdikleri sürüleri sevk ve idare edecek çoban bulamadıkları takdirde işletmelerini kapatma veya hayvanlarını kesime gönderme riskiyle karşı karşıya kaldıklarını dile getiriyor. Kentteki yetiştirici birlikleri de krizin derinleşmesinin yerel et ve süt arzında ciddi aksamalara zemin hazırladığı uyarısında bulunuyor.

150 Bin TL Maaşa Rağmen Yetiştiriciler Neden Eleman Bulamıyor?

Samsun'da çobanlara teklif edilen aylık net ücretlerin 150 bin TL gibi birçok üst düzey profesyonel meslek grubunu geride bırakan seviyelere ulaşması dahi soruna çare olmadı. Hayvan sahipleri; barınma, yeme-içme ve giyim gibi temel yaşam giderlerini tamamen üstlenmelerine rağmen çalışacak personel bulmakta zorlandıklarını vurguluyor.

Ücretlerin rekor kırmasına rağmen talebin olmamasının en temel nedenleri arasında kırsal alandaki sosyal imkânların kısıtlılığı ve mesleğin gerektirdiği ağır çalışma koşulları gösteriliyor. Haftanın 7 günü, iklim şartlarına bakılmaksızın açık arazide ve meralarda bulunma zorunluluğu, genç nüfusun bu alanda istihdam edilmesinin önüne geçiyor.

Ayrıca kırsaldan kente yaşanan göç dalgası nedeniyle köylerdeki genç nüfus oranının iyice azalması, yerel iş gücü potansiyelini tüketmiş durumda. Yabancı uyruklu çalışanların da sektördeki açığı kapatmakta yetersiz kaldığı belirtilirken, mesleğin toplum nezdindeki algısı da istihdamı olumsuz etkileyen faktörler arasında yer alıyor.

Hayvan Sahipleri Çaresiz: Üreticilerin Çözüm Ve Destek Beklentisi

Çoban bulamadıkları için aile fertleriyle birlikte gece gündüz merada nöbet tutmak zorunda kalan Samsunlu hayvan sahipleri, yaşadıkları çaresizliği yetkili makamlara iletmeye çalışıyor. Kendi imkânlarıyla sorunu çözemeyen üreticiler, krizin aşılması adına kamu desteğinin şart olduğunu vurguluyor.

Besiciler, çobanlık mesleğinin sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınarak "sürü yönetimi elemanı" statüsünde resmi eğitim ve sertifika programlarıyla desteklenmesini talep ediyor. Sosyal güvenlik primlerinin devlet tarafından karşılanması ve mesleki prestijin artırılmasına yönelik adımların atılması, gençlerin sektöre yönlendirilmesi açısından kritik görülüyor.

Samsun'da teklif edilen 150 bin TL'lik rekora rağmen çoban bulunamaması, Türkiye genelinde tarım ve hayvancılık sektörünün karşı karşıya olduğu nitelikli iş gücü krizini açıkça ortaya koyuyor. Sürdürülebilir gıda üretimi ve hayvancılığın geleceği için çoban krizine kalıcı bir istihdam modelinin geliştirilmesi bekleniyor.