RTÜK'ten dijital devlere 'göstermelik' ceza: 250 bin TL'lik yaptırım tartışma yarattı

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), geçen perşembe günü gerçekleştirdiği toplantıda global çaptaki dört büyük dijital yayın platformuna yaptırım kararı aldı. HBO Max, Prime Video, Netflix ve Disney+; içeriklerinde yer alan "müstehcenlik, çocuk istismarı, LGBT propagandası ve şiddeti özendirme" gerekçeleriyle içeriğin katalogdan çıkarılması ve üst sınır olarak belirlenen 250 bin TL'lik idari para cezasına çarptırıldı.

Hangi platform, hangi içerikten ceza aldı?

Kurulun incelemeleri sonucunda alınan yaptırım kararlarının detayları şu şekilde açıklandı:

HBO Max: Cinsellik ve pornografiyi açıkça sergilediği gerekçesiyle "Bang My Box: The Robin Byrd Story" isimli belgesel.

Prime Video: Şiddetin haz sahnesi olarak sunulması ve aşırı müstehcenlik nedeniyle "Spartacus: House of Ashur" dizisi.

Netflix: LGBTQ+ ilişkilerini normalize ettiği gerekçesiyle "Heartstopper: Sonsuza Dek" filmi.

Disney+: İhlale konu içerikler barındırdığı tespit edilen "A Teacher" dizisi.

Yaptırımlar caydırıcı mı, yoksa sadece göstermelik mi?

Abonelik sistemiyle devasa gelirler elde eden küresel şirketlere uygulanan 250 bin TL'lik para cezası, kamuoyunda "göstermelik" olarak yorumlandı. Televizyon kanallarının reklam gelirleri üzerinden şeffaf bir şekilde denetlenip ağır yaptırımlara maruz kaldığı sistemde, dijital platformların gelir yapısının şeffaf olmaması çifte standart tartışmasını da beraberinde getirdi. Uzmanlar, dijital platformların gerçek kazançları üzerinden aynı mali yükümlülüklere tabi tutulmadığını vurguluyor.

“Televizyonda yayınlansa otomatik ceza alırlar”

Editoryal süzgeçten geçen geleneksel televizyon yayıncılığının çocuklar ve aileler için hala en güvenli mecra olduğuna dikkat çeken Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Küresel dijital şirketlerin denetimsizliğine vurgu yapan Prof. Dr. Kırık, "Dijital platformlar, 'Ben her şeyi yaparım, nasıl olsa abonelik sistemi var' deyip ellerini kollarını sallayarak her türlü içeriği sunabiliyor. Ancak televizyonlarda bu içeriklerin binde biri yayınlansa otomatik olarak ceza ve yaptırımlarla karşı karşıya kalınıyor" dedi.

İngiltere'deki 'Ofcom' modeli Türkiye için örnek olabilir mi?

Dijital dünyadaki kontrolsüzlüğün ve algoritma oyunlarının gençleri suça, istismara ve madde kullanımına ittiğini belirten Prof. Dr. Kırık, abonelik sistemlerinin de RTÜK tarafından ayrıca mercek altına alınması gerektiğini savundu.

İngiltere'deki dijital platformların güçlü denetim kurumu Ofcom tarafından sıkı kurallara tabi tutulduğunu hatırlatan Prof. Dr. Kırık, çağrısını şu sözlerle tamamladı: "RTÜK'ün geleneksel yayıncılıkta uyguladığı denetim anlayışının dijital dünyanın gerçeklerine göre yeniden yapılandırılması ve Ofcom benzeri daha güçlü bir dijital denetim mekanizmasının oluşturulması gerekiyor. Artık kabul edelim; medya değişti, yayıncılık değişti, izleyici değişti."