Profesörden Çarpıcı açıklama: 'Yaşayan her hücrenin sonu kanser'
Kanser kaçınılmaz mı? Önlenebilir mi? Prof. Dr. Şevket Özkaya, yaşam süresi uzadıkça kansere yakalanma riskinin arttığını ve her üç kanserden birinin önlenebilir olduğunu açıkladı. İşte bilinmesi gerekenler…
Prof. Dr. Şevket Özkaya, kanserin biyolojik olarak yaşlanma süreciyle ilişkili olduğunu belirterek, “Bugün şunu biliyoruz ki yaşayan her hücrenin sonu kanser. Sadece hangi organ ve ne zaman ortaya çıkacağını bilmiyoruz.” dedi.
Prof. Dr. Özkaya, kansere yakalanma yaşının genetik faktörler, sigara ve çevresel etkenlerle değiştiğini vurguladı. İnsan ömrü 150-170 yıla ulaşsa bile başka bir hastalıktan hayatını kaybetmeyen bireylerde kanserin kaçınılmaz olacağını ifade etti. Özkaya, “Örneğin 150 yaşında akciğer kanseri gelişecek bir kişi sigara içiyorsa, bu yaş 100’e düşebilir. Ailede kanser öyküsü varsa, risk daha da erkene çekilebilir” diye konuştu.
"Yeni vakaların yüzde 37’si önlenebilir"
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) verilerine göre, 2022 yılında görülen yeni kanser vakalarının yüzde 37’si önlenebilir nedenlerden kaynaklandı. Yaklaşık 7,1 milyon vaka, tütün, alkol, yüksek vücut kitle indeksi, fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, ultraviyole radyasyon ve enfeksiyonlar gibi 30 risk faktörüyle ilişkilendirildi. Sigara, tüm yeni kanser vakalarının yüzde 15’inden sorumlu olarak ilk sırada yer alıyor.
Erkeklerde önlenebilir risk daha yüksek
Prof. Dr. Özkaya, erkeklerde yeni kanser vakalarının yüzde 45’inin önlenebilir nedenlerle bağlantılı olduğunu, kadınlarda ise bu oranın yüzde 30 olduğunu belirtti. Akciğer kanseri büyük oranda sigara ve hava kirliliğine; mide kanseri helicobacter pylori enfeksiyonuna; rahim ağzı (serviks) kanseri ise HPV enfeksiyonuna bağlı gelişiyor.
Kanserle mücadelede üç aşama
Korunma: Sigara ve alkolden uzak durmak, sağlıklı beslenmek, fiziksel aktiviteyi artırmak ve kanserojen maddelerden kaçınmak kansere yakalanma riskini azaltıyor.
Erken tanı: Tarama programları sayesinde kanser erken evrede yakalanabilir; cerrahiyle çoğu zaman tamamen tedavi edilebilir. Sağlık Bakanlığı’na bağlı Sağlıklı Hayat Merkezleri ve KETEM birimleri ücretsiz hizmet sunuyor.
İleri evre tedavi: İleri evrede genetik analizlerle kişiye özel tedaviler uygulanıyor; amaç hastalığı tamamen yok etmekten çok, yaşam süresi ve kalitesini artırmak.
Prof. Dr. Özkaya, “Erken önlem ve yaşam tarzı değişiklikleri, milyonlarca insanın hayatını kurtarabilir. Kanserle mücadelede en önemli silahımız bilinç ve tarama” diyerek uyarıda bulundu.
