Milyonlarca Esnafı İlgilendiriyor: Emeklilikte 1800 Günlük Avantaj Geliyor!

Türkiye’deki yüz binlerce küçük esnafın uzun süredir merakla beklediği sosyal güvenlik reformunda kritik bir viraja girildi. Mevcut sistemde emekli olabilmek adına 9000 prim gününü tamamlamak zorunda kalan bağımsız çalışanlar için hazırlanan yeni mevzuat taslağı, prim şartını 7200 güne indirmeyi hedefliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen aktüeryal hesaplamalar ve bütçe etki analizleri sonucunda, esnafın emeklilik yaşını ve süresini doğrudan etkileyecek bu adımda sona gelindiği bildirildi.

Yaklaşık 1800 günlük bir avantaj sağlayan bu düzenleme, SSK’lı çalışanlar ile Bağ-Kur’lu esnaf arasındaki yıllardır süregelen prim farkını ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Sigorta kollar arasındaki adaletsizliği gidermeyi hedefleyen hükümet yetkilileri, yapılan düzenlemenin yalnızca küçük esnafı kapsayacağını belirtiyor. Ekonomik dengeler ve sosyal güvenlik bütçesi gözetilerek hazırlanan kanun teklifinin yakın zamanda Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine getirilmesi planlanıyor.

Emeklilikte Yaşa Takılanlar Sonrası Doğan Eşitsizlik Son Buluyor

2023 yılında hayata geçirilen EYT düzenlemesi sonrasında, 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olan SSK mensupları 5000 ile 5975 prim günü arasında emeklilik hakkına kavuşmuştu. Ancak aynı tarihten önce tescili bulunan Bağ-Kur’lu esnafın erkek çalışanları 9000 gün şartına tabi tutulmaya devam etmişti. Aradaki bu %20’den fazla prim yükü farkı, kendi işini yapan küçük esnaf kanadında ciddi bir mağduriyet algısı oluşturmuş ve uzun süredir kamuoyunun en önemli gündem maddelerinden biri haline gelmişti.

Cumhurbaşkanlığı tarafından verilen vaat doğrultusunda başlatılan teknik çalışmalar, son 3 yıldır sürdürülen Orta Vadeli Program hedefleriyle uyumlu biçimde yürütüldü. Yapılan finansal simülasyonlar neticesinde, prim gün sayısının 5 yıl erkene çekilmesinin devlete getireceği yük detaylıca raporlandı. Söz konusu reformun yürürlüğe girmesiyle birlikte, EYT döneminde SSK'lılara kıyasla daha fazla prim ödemek zorunda kalan yaklaşık 1000000 esnafın emeklilik süreci hız kazanmış olacak.

Düzenlemenin Kapsamı Ve Yararlanma Şartları Netleşti

Hazırlanan taslak metinde yer alan bilgilere göre, prim indiriminden tüm Bağ-Kur mensupları aynı derecede yararlanamayacak. Düzenleme öncelikli olarak mahalle bakkalı, berber, terzi, tamirci gibi bizzat işinin başında duran ve yanında kısıtlı sayıda eleman çalıştıran küçük esnaf ile sanatkarları kapsayacak. Şirket ortakları, anonim veya limited şirket sahipleri ve büyük işletme patronları ise kapsama dahil edilmeyerek 9000 prim günü şartına tabi kalmaya devam edecek.

Kadın sigortalılar açısından bakıldığında, EYT kapsamındaki kadın Bağ-Kur’lular zaten 7200 gün üzerinden emeklilik hakkına sahip durumdaydı. Bu sebeple yeni düzenleme EYT'li kadınlar için ek bir gün indirimi sağlamayacak. Ancak 8 Eylül 1999 sonrasında sisteme girmiş olan ve norm kadro gereği 9000 güne tabi tutulan kadın çalışanların da bu yeni yasal düzenleme sayesinde 7200 prim günü imkanından yararlanması bekleniyor.

Emeklilik Başvurusunda Sıfır Borç İlkesi Korunacak

Yeni yasayla birlikte prim gün şartı 7200 güne çekilse dahi, Bağ-Kur sisteminin temel taşlarından biri olan finansal temizlik kuralı geçerliliğini koruyacak. Sigortalıların emeklilik dilekçesi vererek aylık bağlatabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumuna geçmişe dönük hiçbir prim borcunun bulunmaması gerekecek. Borcu bulunan esnaf, 7200 günü doldursa bile borcunu tamamen kapatmadan veya yapılandırmadan emeklilik işlemlerini başlatamayacak.

Analistler, düzenlemenin yasalaşmasıyla birlikte dükkanını kapatmayı düşünen veya emeklilik yaşını bekleyen binlerce esnafın piyasadan çekilerek yerini yeni girişimcilere bırakacağını öngörüyor. Aynı zamanda prim ödeme imkanı bulamayan esnaf için dondurulan ihya günlerinin ihya edilmesi ve yapılandırma kanalları da bu süreçte aktif olarak kullanılacak. Yasal düzenlemenin önümüzdeki dönemde Meclis Genel Kurulundan geçerek Resmi Gazete'de yayımlanması ve uygulamaya girmesi bekleniyor.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım