Marmara'da orkinos hareketliliği arttı

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Burak Daban, Marmara Denizi’nde son dönemde daha sık görülmeye başlayan orkinosları değerlendirdi. Daban, deniz kirliliğindeki azalmanın ardından hamsi, çaça, sardalye, palamut, kolyoz ve uskumru gibi küçük balıkların sayısında ve çeşitliliğinde artış yaşanmış olabileceğini, orkinosların da bu besin kaynaklarının yoğun olduğu bölgelere yönelmiş olabileceğini söyledi. Orkinosların Marmara’daki varlığı yeni değilMarmara Denizi’nde özellikle Haliç, İstanbul Boğazı ve İzmit Körfezi çevresinde son yıllarda orkinos hareketliliğinin arttığı gözleniyor. Uzmanlara göre bu durumun deniz suyu sıcaklığının yanı sıra Marmara’daki ekosistemde yaşanan değişimlerle de bağlantısı bulunuyor.Doç. Dr. İsmail Burak Daban, orkinosların uzun mesafeler kat edebilen ve mevsimsel göçler gerçekleştiren balıklar olduğunu belirtti. Orkinosların dünyadaki önemli üreme alanlarının Meksika Körfezi ve Akdeniz olduğunu aktaran Daban, balıkların her yıl mayıs ve haziran aylarında üreme amacıyla Akdeniz’e geldiklerini ifade etti.Üreme döneminde uygun su sıcaklığı arayan orkinosların, yaklaşık 24 derece ve üzerindeki sularda üreme alanlarına yöneldiği belirtildi. Tarihi kayıtlarda da orkinos avı varOrkinosların Marmara ve Karadeniz’de görülmesinin geçmişte de bilinen bir durum olduğuna dikkat çekildi.Tarihi kayıtlara göre İstanbul Balık Hali Müdürü Karekin Deveciyan’ın 1915 yılına ilişkin çalışmalarında, İstanbul Boğazı’ndaki dalyanlarda yılda yaklaşık 500 ton orkinos avlandığı aktarılıyor. Daha eski kayıtlarda ise MS 73 yıllarında yaşayan doğa tarihçisi Plinius’un, orkinosların üreme amacıyla Karadeniz’e kadar göç ettiğinden söz ettiği belirtiliyor.Daban, bu nedenle orkinosların Marmara ve Karadeniz’de görülmesinin geçmişten bu yana devam eden doğal bir hareket olduğunu ifade etti. Küçük balıkların bolluğu orkinosları çekiyorOrkinosların üreme döneminin ardından bir süre daha bölgede kalarak beslenmeye devam ettiği, suların soğumasıyla birlikte ise Atlantik Okyanusu’na geri döndüğü belirtildi.Uzmanlara göre orkinosların Marmara’daki hareketliliğinde besin kaynaklarının önemli bir etkisi bulunuyor. Hamsi, çaça, sardalye, palamut, kolyoz ve uskumru gibi küçük pelajik balıklarla beslenen orkinoslar, bu türlerin yoğun bulunduğu alanları takip ediyor. Müsilaj sonrası ekosistem değişimi etkili olabilirDaban, müsilaj döneminin ardından Marmara Denizi’nde uygulanan denetimler ve alınan önlemlerin deniz kirliliğinin azalmasına katkı sağlamış olabileceğini belirtti.Kirliliğin bir miktar azalmasıyla birlikte küçük pelajik balıkların gelişimi ve çeşitliliği açısından daha uygun koşullar oluşmuş olabileceğini ifade eden Daban, bu durumun orkinos gibi büyük avcı balıkların bölgeye yönelmesinde etkili olabileceğini kaydetti.Özellikle bu yıl palamutta gözlenen yoğunluğun da Marmara’daki besin zincirinde yaşanan değişimin göstergelerinden biri olabileceği değerlendiriliyor. Sürdürülebilirlik için kirlilik ve avcılık kontrol edilmeliMarmara Denizi’ndeki ekosistemin korunması için deniz kirliliğinin azaltılmasının yanı sıra balık stoklarının sürdürülebilir şekilde yönetilmesi gerektiğine dikkat çekildi.Müsilajın oluşumunda denize ulaşan azot ve fosfor girdilerinin önemli rol oynadığı belirtilirken, ileri biyolojik arıtma tesislerinin etkin şekilde çalıştırılmasının deniz kirliliğinin azaltılmasına katkı sağlayabileceği ifade edildi.Küçük pelajik balıkların aşırı avlanmasının önüne geçilmesinin de besin zincirinin devamlılığı açısından önem taşıdığı vurgulandı. Hamsi için uygulanan kota gibi düzenlemelerin farklı türlerin stoklarının korunmasına katkı sağlayabileceği, böylece orkinos gibi avcı türlerin Marmara’da daha fazla görülmesinin mümkün olabileceği belirtildi.