Manisa'nın iki üzüm çeşidinin genetik haritası çıkarıldı

Manisa Celal Bayar Üniversitesi (MCBÜ) Alaşehir Meslek Yüksekokulu öncülüğünde gerçekleştirilen bilimsel çalışmayla, Türkiye'nin önemli üzüm çeşitlerinden Sultani Çekirdeksiz ile Alaşehir ekotipi Red Globe'un genetik yapısına ilişkin kapsamlı veriler elde edildi. Üniversitenin Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklenen çalışma kapsamında tamamlanan tüm genom dizileme sonuçları, uluslararası NCBI GenBank veri tabanına kaydedildi. Böylece dünyanın farklı ülkelerindeki araştırmacılar, iki üzüm çeşidinin genetik özelliklerini inceleyebilecekleri bilimsel bir kaynağa erişim imkanı kazandı. İki üzüm çeşidinin genetik verileri erişime açıldı2023-036 numaralı proje kapsamında yürütülen araştırmanın sorumluluğunu, MCBÜ Alaşehir Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Dr. Emine Dilşat Yeğenoğlu üstlendi. Çalışma ekibinde Öğretim Görevlisi Tevfik Hasan Can, Dr. Öğr. Üyesi Ummahan Öz, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümünden Doç. Dr. Murat Afşar ile Tütün Eksperliği Yüksekokulundan Prof. Dr. Meltem Sesli yer aldı.Araştırmanın PRJNA1175541 numarasıyla uluslararası veri tabanına kaydedilmesiyle, iki üzüm çeşidinin genom bilgileri bilimsel araştırmalarda kullanılabilir hale geldi. Genetik yapının ayrıntılı incelenmesine katkı sağlayacakProje yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu, genom dizilemesiyle elde edilen verilerin yeni bilimsel çalışmalar için önemli bir kaynak oluşturduğunu belirtti.İki üzüm çeşidinin tüm genom dizilemesini tamamladıklarını aktaran Yeğenoğlu, verileri NCBI GenBank veri tabanına kaydettirerek araştırmacıların erişimine sunduklarını ifade etti. Yeğenoğlu, bu çalışmanın Sultani Çekirdeksiz ve Red Globe'un genetik özelliklerinin daha ayrıntılı araştırılmasına ve yeni bilimsel projelerin geliştirilmesine imkan sağlayacağını kaydetti. Daha dayanıklı ve kaliteli üzüm çeşitleri hedefleniyorElde edilen genetik verilerin, bağcılıkta verim ve kaliteyi artırmaya yönelik araştırmalara katkı sunması bekleniyor. Kuru üzüm üretimi ve ihracatında öne çıkan Sultani Çekirdeksiz ile bölgedeki yetiştiriciliği ve ekonomik değeriyle dikkat çeken Red Globe'un genetik yapısının daha iyi anlaşılması, gelecekteki ıslah çalışmalarına zemin hazırlayabilecek.Yeğenoğlu, genom bilgilerinin verim, kalite, kuraklık stresine dayanıklılık ve üzüm bitkisinin çevresel koşullara verdiği tepkilerin araştırılmasında kullanılabileceğini belirtti. Bu verilerin, hastalıklara karşı daha dirençli, su kısıtına daha toleranslı ve kalite özellikleri geliştirilmiş üzüm çeşitlerinin elde edilmesine yönelik çalışmalara katkı sunması öngörülüyor. Red Globe'da renklenme ve tane çatlaması araştırılabilecekAraştırmanın, özellikle Red Globe yetiştiriciliğinde karşılaşılan bazı sorunların genetik açıdan incelenmesine de imkan sağlayabileceği değerlendiriliyor. Üzümlerde renklenme ve tane çatlaması gibi özelliklerin genetik temellerinin araştırılması, üretimde karşılaşılan sorunlara yönelik yeni çalışmaların önünü açabilir. Bununla birlikte araştırmacılar, genom verilerinin elde edilmesinin doğrudan yeni bir üzüm çeşidinin geliştirilmesi anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Yeni çeşitlerin ortaya çıkarılması için genetik analizlerin yanı sıra ek araştırmalar ve saha denemelerinin de yapılması gerekiyor. Araştırma ekibinin, elde edilen genom verilerinin ayrıntılı analizine ilişkin bilimsel makale çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.