- Haberler
- Dünya
- KKTC'de tüp bebek merkezlerinde 'yanlış donör' skandalı büyüyor: Şüpheli vaka sayısı 30'a yükseldi
KKTC'de tüp bebek merkezlerinde 'yanlış donör' skandalı büyüyor: Şüpheli vaka sayısı 30'a yükseldi
KKTC'deki bazı tüp bebek merkezlerinde ailelerin seçtiği sperm veya yumurta donörleri yerine farklı donörlerin kullanıldığı iddiaları genişlerken, BBC'nin araştırmasıyla şüpheli çocuk sayısının en az 30'a ulaştığı ve DNA testlerinin şüpheleri doğruladığı bildirildi.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) tüp bebek tedavisi gören yabancı ailelerin yaşadığı donör skandalında yeni ve çarpıcı gelişmeler ortaya çıktı. Daha önce 7 çocukla sınırlı olduğu düşünülen "yanlış donör" vakalarının, yapılan son araştırmalarla birlikte en az 30 çocuğa ulaştığı tespit edildi. Aileler, tedavi sürecinde seçtikleri resmi donör profilleri yerine farklı kişilerin sperm veya yumurtalarının kullanıldığını savunuyor.
Şüpheler DNA testleriyle doğrulandı
Tedavi öncesinde donörlerin sağlık geçmişi, fiziksel özellikleri ve eğitim durumlarını inceleyerek seçim yapan aileler, çocuklarının fiziksel özelliklerinin profillerle uyuşmaması üzerine ticari DNA testlerine başvurdu. İncelenen 30 çocuktan 11'ine yapılan DNA testlerinde, çocukların genetik kökenlerinin kendilerine vaat edilen Danimarkalı donörlerle uyuşmadığı; Türkiye, çevre ülkeler ve Güney Avrupa genetik kökenleri taşıdığı ortaya çıktı.
Yıllar sonra ortaya çıkan gerçekler
Skandalın dikkat çeken örneklerinden birinde, 2011 yılında tedavi gören İngiliz Beth ve Laura çifti, iki çocuklarının da aynı biyolojik babaya sahip olması için Danimarka merkezli Cryos International'dan aynı donörü seçti. Ancak yıllar sonra yapılan testler, çocukların farklı sperm donörlerinden olduğunu gösterdi. Benzer şekilde 2012 yılında tedavi gören Rachel isimli bir İngiliz anne de 13 yıl sonra yaptırdığı DNA testiyle oğlunun Danimarkalı bir donörden değil, Türk ve Güney Avrupa kökenli bir donörden dünyaya geldiğini öğrendi.
Kalıtsal hastalık ve sağlık riski endişesi
Çocuklarının gerçek biyolojik donörlerinin kim olduğunu bilmeyen aileler, çocuklarının taşıyabileceği kalıtsal hastalıklar ve genetik risk faktörleri konusunda hiçbir bilgiye sahip olmamanın endişesini yaşıyor.
Araştırmada yer alan 30 çocuktan 15'inin ailesinin aynı merkezde tedavi gördüğü belirlenirken; süreçte adı geçen Dr. Firdevs Uğuz Tip suçlamaları reddederek sperm siparişlerinden kendisinin sorumlu olmadığını savundu. Tedavi ekibindeki diğer isimler ise yöneltilen soruları yanıtsız bıraktı.
Sağlık Bakanlığı soruşturma yürütüyor
İlk iddiaların ardından tüp bebek merkezlerinde mevzuata aykırı bir işlem yapılıp yapılmadığını incelemek üzere soruşturma başlatan KKTC Sağlık Bakanlığı'nın, vaka sayısının 30'a yükselmesinin ardından incelemenin kapsamını genişletip genişletmeyeceği merakla bekleniyor. Mağdur aileler ise gerçek biyolojik donörlerin kimliklerinin ve genetik geçmişlerinin bir an önce açıklığa kavuşturulmasını talep ediyor.
