Kızılcık ağacından dünyaya uzanan asalet
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın asırlık çınarlara hediye etmesiyle yeniden gündeme gelen, dünyaca ünlü Devrek bastonu hem asaleti simgelemesi hem de sağlam yapısıyla dikkat çekiyor. Zonguldak'ın Devrek ilçesine özgü ve coğrafi işaretli olan bastonlar, kızılcık ağacından üretilerek dünyanın dört bir yanına devlet hediyesi olarak gönderiliyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, AK Parti MYK toplantısı öncesinde Düzce’den gelen 100 yaşındaki Necati Yılmaz ile 96 yaşındaki Recep Taşkın’ı kabul ederek kendilerine Devrek bastonu hediye etmesi, gözleri bu köklü el sanatına çevirdi. Osmanlı’dan günümüze uzanan Devrek bastonu geleneği, vakarın ve asaleti temsil eden bir kültür mirası olarak Devrekli ustaların el emeğiyle yaşatılmaya çalışılıyor.
Hem ev hanımı hem baston ustası
Devrek’te yaşayan Fatma Ayvacı, bir yandan evinin işlerini yaparken diğer yandan atölyede kızılcık ağacına şekil veriyor. 2003 yılından bu yana eşine yardım ederken mesleği öğrenen ve zamanla ustalaşan Ayvacı, kadın elinin değdiği bastonların ayrı bir incelik taşıdığını ifade etti.
Bastonun en önemli özelliğinin kullanılan ham madde olduğuna dikkat çeken Ayvacı, kızılcık ağacının yüzyıllardır tercih edilmesinin nedenini şu sözlerle anlattı:
“Bastonlarımız kızılcık ağacından yapılıyor. Eskiden dedelerimiz de yekpare, yani kendinden saplı bastonları bu ağaçtan üretirdi. Kızılcık ağacı esnektir, lifli bir yapıya sahiptir ve kolay kolay kırılmaz. Başka ağaçlardan yapılan bastonlar bu kadar sağlıklı olmuyor.”
Yılan ve kartal figürleriyle sanat eserine dönüşüyor
Kızılcık dallarının atölyede uzun ve zahmetli işlemlerden geçtiğini anlatan Ayvacı, makineden çıkan ürünlerin asıl değerini el işçiliğiyle kazandığını söyledi. Bastonların üzerine yılan, kartal ve geleneksel motiflerin büyük bir sabırla işlendiğini belirten Ayvacı, her bastonun kişiye özel bir sanat eseri niteliği taşıdığını vurguladı.
“Bu sanat hak ettiği değeri görmüyor”
Mesleğin geleceğinden endişe duyduklarını dile getiren Ayvacı, Devrek bastonunun daha fazla desteklenmesi gerektiğini ifade ederek şunları söyledi:
“Hem ev hanımlığı yapıyorum hem de eşime atölyede yardım ediyorum. Kendi çapımda usta oldum ama bu sanatın hak ettiği değeri gördüğünü düşünmüyorum. Oğlum var fakat açıkçası onun bu işi yapmasını istemiyorum. Çünkü sektör ilerlemiyor. Oysa bu bastonlar Cumhurbaşkanımız aracılığıyla dünyanın birçok ülkesindeki devlet adamlarına hediye ediliyor. Türkiye’nin ve dünyanın dört bir yanında kullanılıyor.”
Devrekli ustalar, Devrek bastonunun hem kültürel miras hem de ekonomik değer olarak korunması ve genç kuşaklara aktarılması için yetkililerden destek bekliyor.
Bakmadan Geçme
