Karadeniz'de ticaret gemileri savaşın hedefinde
Rusya-Ukrayna savaşında ateşkes belirsizliği sürerken, Karadeniz'de ticaret gemilerine yönelik saldırılar deniz taşımacılığını ve bölgedeki ticareti tehdit ediyor. Rusya'nın Novorossiysk ve Tuapse limanlarına giden gemiler Ukrayna tarafından hedef alınırken, Ukrayna'nın Odessa Limanı'na seyreden ticaret gemileri de Rusya'nın saldırılarıyla karşı karşıya kalıyor.
Son dönemde Türk kontrollü ve Türk bayraklı yaklaşık 50 geminin saldırılardan etkilenmesi, Türk denizcilik sektöründeki endişeyi artırdı.
Son olarak Türk işletmeli “Lider Bordo Mavi” adlı geminin Karadeniz’de Tuapse açıklarında vurulmasının ardından, gemiyi çekmek amacıyla bölgeye gönderilen “Lider Kocatepe” de hedef oldu. Olayların ardından Ukrayna’nın Ankara Büyükelçisi Dışişleri Bakanlığına çağrıldı.
Türk armatörleri ateşkes bekliyor
Karadeniz’de iki ateş arasında kalan Türk armatörleri, saldırıların sona ermesi ve ticaretin yeniden güvenli şekilde yapılabilmesi için bir an önce ateşkes sağlanmasını bekliyor.
Sektör temsilcileri, çatışmaların devam etmesi halinde yaklaşık 150 geminin ekonomik ömrünü tamamlamadan hurdaya ayrılabileceği uyarısında bulunuyor. Savaşın deniz taşımacılığı üzerindeki baskısının tahıl fiyatlarında da küresel ölçekte yüzde 10-12 arasında artışa yol açabileceği belirtiliyor.
Türk Armatörler Birliğinin paylaştığı rapora göre, Ukrayna kaynaklı saldırılarda yalnızca temmuz ayında 206’dan fazla gemi hedef alındı. Raporda Rusya tarafından ise 57 ticaret gemisine saldırı gerçekleştirildiği ifade edildi. Saldırıya uğrayan gemiler arasında yaklaşık 40 Türk kontrollü, 5 civarında da Türk bayraklı gemi bulunuyor.
Sigorta maliyetleri yükseldi
İMEAK Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Kıran, Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Durmuş Ünüvar ve bakanlık yetkilileriyle süreç hakkında görüşmeler gerçekleştirdiklerini söyledi.
Kıran, görüşmelerde sürecin takip edildiğini ve sorunun çözümüne yönelik temasların sürdüğünü aktardı.
Karadeniz’de artan güvenlik riski, gemilerin sigorta maliyetlerine de doğrudan yansıyor.
Howden Türkiye ve Orta Asya Bölgesi Marine, Lojistik & Kargo Genel Müdürü Ülkem Gürdeniz, özellikle Novorossiysk, Tuapse ve Odessa limanları ile Karadeniz açıklarında saldırıların yoğunlaştığını belirtti.
Gürdeniz, bazı sigorta şirketlerinin sefer bazlı harp teminatı vermekten kaçındığını, bazı şirketlerin ise yalnızca mevcut yıllık harp poliçesi bulunan gemilere teminat sağlamayı tercih ettiğini söyledi.
Haziran ayında bazı Karadeniz limanları için yüzde 0,03-0,07 seviyelerinde olan harp risk primlerinin, ağustos ayında bazı durumlarda yüzde 10 seviyelerine kadar yükseldiğini belirten Gürdeniz, sektördeki maliyet baskısının boyutuna dikkati çekti.
150 gemi hurdaya çıkabilir
Transbosphor Denizcilik CEO’su Kaptan Mustafa Can da saldırıların özellikle son bir ayda daha şiddetli hale geldiğini söyledi.
Karadeniz’de faaliyet gösteren gemilerin güvenlik riski nedeniyle ciddi bir baskı altında olduğunu belirten Can, mevcut şartların birkaç ay daha devam etmesi halinde yaklaşık 150 geminin hurdaya gitme riski bulunduğunu ifade etti.
Can, Türk armatörlerinin gelir elde etmekte zorlandığını ve mevcut şartların yeni gemi yatırımlarını da güçleştirdiğini belirterek, normalleşmeyle birlikte biriken taşımacılık talebinin navlun fiyatlarında sert yükselişe neden olabileceğini söyledi.
Tahıl ticareti de risk altında
Karadeniz’deki saldırıların etkilediği alanların başında tahıl ticareti geliyor.
İstanbul Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Kazım Taycı, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle işlenmiş tahıl ürünlerinin dünya genelindeki fiyatlarının yüzde 4-4,5 arttığını belirtti.
Tahıl koridorunun yeniden işler hale gelmesinin önemine dikkati çeken Taycı, Rusya ve Ukrayna’dan Türkiye’ye ürün akışının ciddi şekilde aksadığını söyledi.
Dünya tahıl ihtiyacının yaklaşık yüzde 40’ının bu iki ülkeden karşılandığını belirten Taycı, sorunun iki ay içerisinde çözülememesi halinde fiyat artışının yüzde 10’u aşabileceği uyarısında bulundu.
Türkiye’nin ihracatı da etkilenebilir
Türkiye’nin Rusya ve Ukrayna’dan aldığı tahılları işleyerek katma değerli ürünlere dönüştürdüğünü ve bunları dünya pazarlarına ihraç ettiğini belirten Taycı, sektörün geçen yıl 13 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiğini söyledi.
Taycı, tahıl koridorunun yeniden açılmaması halinde Türkiye’nin işlenmiş tahıl ihracatında uzun vadeli kayıplar yaşanabileceğini ifade etti.
Artan navlun ve sigorta maliyeti sofraya yansıyacak
MÜSİAD Tarım, Gıda ve Hayvancılık Sektör Kurulu Başkanı Emrullah Gökhan da Karadeniz’de yaşanan saldırıların tahıl ticaretinde maliyetleri artırdığına dikkat çekti.
Novorossiysk ve Tuapse limanları yakınlarında kısa süre içerisinde beş tahıl gemisinin vurulduğunu belirten Gökhan, saldırıların daha uzun taşıma rotaları, yüksek navlun ve artan sigorta maliyetlerini beraberinde getirdiğini söyledi.
Gökhan, bu maliyetlerin yalnızca taşımacılık sektöründe kalmayacağını, zaman içerisinde tüketici fiyatlarına da yansıyacağını ifade etti.
Karayolu taşımacılığına da baskı arttı
Rusya, Türkiye’nin yaş meyve ve sebze ihracatında önemli pazarlarından biri olmayı sürdürüyor. Ancak sektörün 7 aylık ihracatında yüzde 33’ün üzerinde düşüş yaşandı.
Türkiye Meyve Sebze Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Hayrettin Uçak, Karadeniz’deki güvenlik sorunlarının deniz yoluyla yapılan sevkiyatları da olumsuz etkilediğini belirtti.
Samsun’dan yükleme yapamadıklarını ve bazı ürünleri geri çekmeye başladıklarını söyleyen Uçak, ihracatçıların karayoluna yönelmesiyle birlikte araç bulma konusunda da sıkıntı yaşandığını ifade etti.
Uçak, yabancı plakalı araçların taşıma ücretlerinin 5 bin dolardan 10 bin dolara kadar yükseldiğini, araç bulunsa dahi bölgeyi bilen şoför bulmanın zorlaştığını söyledi.
Karadeniz’de ticaret gemilerine yönelik saldırıların devam etmesi halinde deniz taşımacılığından sigortaya, tahıl ticaretinden yaş meyve ve sebze ihracatına kadar birçok sektörde maliyetlerin daha da artmasından endişe ediliyor.
