Hürmüz'de tanker trafiği savaş sonrası zirveye çıktı

İran ile ABD arasında yaşanan savaşın ardından yeniden ulaşıma açılan Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği belirgin şekilde artarken, deniz taşımacılığı henüz savaş öncesindeki rutinine dönebilmiş değil. Uluslararası gemi takip verilerine göre, haziran ayının son haftasında boğazdan geçen petrol tankeri sayısı savaşın başlamasından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Körfez ülkelerinin günlük petrol ihracatı yeniden 10 milyon varilin üzerine çıkarken, toplam ihracat hacmi hâlâ savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 40 daha düşük seyrediyor.

Sektör temsilcileri, mayın riski, elektronik karıştırma faaliyetleri, artan savaş sigortası maliyetleri ve güvenli seyir koridorlarına ilişkin belirsizlikler nedeniyle armatörlerin sefer planlarını günlük güvenlik değerlendirmelerine göre hazırladığını belirtiyor. Uzmanlara göre tanker trafiğindeki artış normalleşme adına olumlu bir gelişme olsa da güvenlik riskleri deniz taşımacılığını hâlâ önemli ölçüde etkiliyor.

Öte yandan İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin koordinasyonu ve güvenli geçiş düzenine ilişkin teknik görüşmeler devam ediyor. Görüşmelerde güvenli seyir koridorlarının oluşturulması, trafik yönetimi ve denizcilik hizmetlerinin koordinasyonu başta olmak üzere çeşitli başlıklar ele alınıyor.

İranlı yetkililer, Tahran’ın boğazdaki gemi trafiğinin yönetiminde daha etkin rol üstlenmeyi hedeflediğini ifade ediyor. Bu kapsamda yeni trafik yönetim mekanizmaları ile denizcilik hizmetlerinin finansmanına yönelik alternatif modeller de değerlendiriliyor.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Çin Ulusal Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı He Wei ile Tahran’da yaptığı görüşmede, savaş sürecinde Çin’e ait gemilerin Hürmüz Boğazı’nda yaşadığı geçiş sorunlarının giderildiğini söyledi. Galibaf, ABD’nin boğaza yönelik olası girişimlerine ilişkin ise “İran, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na herhangi bir şekilde müdahale etmesine izin vermeyecektir.” ifadelerini kullandı.

Galibaf, kısa süre önce gerçekleştirdiği Umman ziyaretinde de Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin düzenlenmesine yönelik anlaşmaya vardıklarını açıklayarak, Körfez’e kıyısı bulunan diğer ülkelerle de istişarelerin sürdürüleceğini bildirdi.

İran yönetimi son günlerde mayın temizliği konusunda da mesajlarını sertleştirdi. Tahran, Hürmüz Boğazı’ndaki mayın temizleme ve deniz güvenliği faaliyetlerinin yalnızca boğaza kıyısı bulunan ülkeler tarafından yürütülmesi gerektiğini savunuyor. İranlı yetkililer, bölge dışı askeri güçlerin sürece dahil olmasının gerilimi artıracağını öne sürerken, İngiltere ve Fransa’nın olası katkısına ilişkin tartışmalara da tepki gösteriyor.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ile Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, mayın temizliğinin İran’ın sorumluluğunda olduğunu belirterek yabancı ülkelerin bu sürece katılmasına izin verilmeyeceğini vurguladı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Hatemul Enbiya Merkez Karargâhı da yayımladığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan geçecek petrol tankerlerinin İran tarafından belirlenen güvenli seyir koridorlarını kullanması gerektiğini duyurdu. Açıklamada, ilan edilen rotalara uyulmaması halinde gerekli karşılığın verileceği uyarısı yapıldı.

Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya deniz yoluyla taşınan ham petrolünün yaklaşık beşte biri ile küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin önemli bölümüne ev sahipliği yapıyor. Bu nedenle boğazdaki güvenlik durumu, tanker trafiği ve İran’ın geçiş düzenine yönelik yeni adımları küresel enerji piyasaları tarafından yakından takip ediliyor. Ticari hareketlilik yeniden artış gösterse de güvenlik düzenlemeleri, diplomatik görüşmeler ve mayın temizliği konusundaki anlaşmazlıklar, Hürmüz’de tam normalleşmenin önündeki başlıca engeller olarak görülüyor.