Fındıkta zirai don için kritik eşik ne zaman?
Giresun Üniversitesi Fındık İhtisaslaşma Koordinatörü Doç. Dr. Ali Turan, mart ayında yüksek kesimlerde etkili olan kar yağışı ve soğuk havanın fındıkta zirai don riskine yol açıp açmayacağına ilişkin açıklamalarda bulundu.
Fındığın kış döneminden yeni çıktığını belirten Turan, bitkinin biyolojik olarak “soğuklama ihtiyacı” bulunduğunu vurguladı. Kış aylarının yeterince soğuk geçmesinin verim ve sağlıklı gelişim açısından önemli olduğunu ifade eden Turan, mevcut hava şartlarının şu aşamada risk oluşturmadığını söyledi.
“Mevcut soğuklar olumsuzluk oluşturmuyor”
Yüksek kesimlerde hava sıcaklıklarının düşük seyrettiğini ancak tomurcukların henüz kabarma aşamasına gelmediğini belirten Turan, şu değerlendirmede bulundu:
“Fındığın soğuklama ihtiyacı var. Kışın soğuk geçmesi gerekiyor ki bitki normal ihtiyacını karşılayabilsin. Henüz tomurcuklar kabarmadığı ve yapraklanma başlamadığı için mevcut soğukların zirai don riski oluşturması beklenmiyor.”
Kar yağışı fayda sağlayabilir
Geçmiş yıllardaki don olaylarını hatırlatan Turan, özellikle sürgünlerin oluştuğu dönemde yaşanan ani sıcaklık düşüşlerinin zarara yol açtığını ifade etti.
2004 ve 2014 yıllarında mart sonu ve nisan başında meydana gelen don olaylarında ciddi hasarlar görüldüğünü anımsatan Turan, mevcut tabloyu ise farklı değerlendirdi.
“Şu an özellikle yüksek kesimlerde tomurcuklar kabarmaya başlamadı. Sıcaklığın eksi 3, eksi 5 hatta eksi 8 derecelere kadar düşmesi fındığı etkilemeyecek; aksine soğuklama ihtiyacının karşılanması açısından pozitif etki yapacaktır.”
Kritik dönem: Mart sonu – Nisan başı
Arazi gözlemleri yaptıklarını ve şu an için kaygı verici bir durum bulunmadığını dile getiren Turan, asıl riskli dönemin mart sonu ile nisan başı olduğuna dikkat çekti.
Bitkilerin “vernalizasyon” olarak adlandırılan soğuklama sürecini tamamlaması gerektiğini belirten Turan, bu süreç tamamlanmadan gerçekleşen çiçeklenme ve yapraklanmanın sağlıklı olmayacağını ifade etti.
Çiftçiler arasında yaygın olan “Kış sert geçti, verim yüksek olacak” söyleminin de bu biyolojik temele dayandığını kaydeden Turan, mart sonu ve nisan başında yeni bir soğuk hava dalgası yaşanmadığı sürece don riskinin öngörülmediğini söyledi.
Gübreleme uyarısı
Doç. Dr. Turan ayrıca, bu dönemde azotlu gübre uygulamasının yapılabileceğini belirterek üreticilerin bakım çalışmalarını planlı şekilde sürdürmelerinin önemine işaret etti.
Mevcut hava koşullarının fındık açısından tehdit değil, kontrollü bir gelişim süreci anlamına geldiğini belirten Turan, üreticilerin özellikle ilkbahar geç donlarına karşı tedbirli olmaya devam etmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
