Fazla Mesai Ödemelerinde Ezber Bozan Karar: Yargıtay Detayı Ortaya Çıktı!

Sağlık alanında uzun yıllardır uygulanan aralıksız nöbet sistemleri hakkında yargı mercilerinden son derece kritik bir değerlendirme geldi. Yüksek mahkemenin gündemine taşınan olayda, 24 saat boyunca kesintisiz görev yapan personelin fiili çalışma sürelerinin sınırlandırılması hususu masaya yatırıldı. Kararda, bir gün boyunca görev yerinde bulunan bir personelin biyolojik ve insani gereksinimlerini karşılamasının zorunlu olduğu ifade edildi. Uyku, yemek ve kişisel bakım gibi en temel ihtiyaçların göz önünde bulundurulması gerektiğine dikkat çekildi.

Sağlık sektöründeki acil servis hizmetlerinin ve ambulans birimlerinin kesintisiz işleyişi, personelin zaman zaman oldukça uzun vardiyalar üstlenmesine yol açıyordu. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından verilen bu kararla birlikte, uzayan vardiya sürelerinin hukuki boyutu netleşti. Mahkeme, 24 saatlik nöbet düzeni içerisinde bir çalışanın tüm zamanını fiilen çalışarak geçiremeyeceğini açıkça ilan etti. Bu çerçevede personelin dinlenme hakkının korunması gerektiği vurgulanırken, geçmişe dönük alacak hesaplamalarında uygulanacak yöntem de yeniden belirlendi.

Ambulans Sürücüsünün İstifasıyla Başlayan Hukuk Mücadelesi

Özel bir sağlık kuruluşunda ambulans şoförü olarak görev alan bir çalışan, uzun süredir biriken mesai ücretlerini alamadığını gerekçe göstererek görevinden ayrıldı. Hak kaybına uğradığını iddia eden çalışan, hak ettiği tazminatlar ile ödenmeyen haklarını tahsil edebilmek amacıyla iş mahkemesine başvurdu. Dava dilekçesinde kıdem tazminatının yanı sıra aylık maaş alacakları, prim hakları, yıllık izin ücretleri, fazla çalışma ödemeleri ve resmi tatil mesailerinin tarafına ödenmesi talebinde bulundu.

İşveren tarafı ise mahkemeye sunduğu savunmada, çalışanın görev esnasında karıştığı trafik kazalarında tamamen kusurlu olduğunu ileri sürdü. Şirket yetkilileri, personelin savunmasının istendiğini ve kendisine ihtarname çekilmesine rağmen izinsiz şekilde işe gelmediğini savundu. Bu sebeple iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini beyan eden işverene karşı yerel mahkeme farklı bir tutum sergiledi. Mahkeme, ambulans firması ile özel hastaneyi ortak sorumlu tutarak, ödenmeyen fazla mesai alacakları nedeniyle işçinin haklı nedenle işten ayrıldığına hükmetti.

Tanık İfadeleri Ve İstinaf Aşamasındaki Hesaplama Süreçleri

Yerel mahkeme aşamasında dinlenen tanık beyanları, iş yerindeki çalışma düzenini net bir şekilde ortaya koydu. Tanıklar, personelin ulusal bayram günlerinde ve resmi tatillerde aralıksız çalıştığını doğruladı. Fazla mesai uygulamasının varlığını kanıtlayan verileri değerlendiren mahkeme, davanın kısmen kabul edilmesine karar verdi. Ancak davalı tarafın karara itiraz etmesi üzerine dosya inceleme yapılmak üzere Bölge Adliye Mahkemesi'ne sevk edildi.

İstinaf incelemesini gerçekleştiren Bölge Adliye Mahkemesi, çalışanın 24 saatlik görev periyodunun ardından 24 saat dinlendiğini saptadı. Sağlık hizmetlerinin acil niteliği sebebiyle personelin sabit bir mola zamanına sahip olamadığı ve uyku ihtiyacını tam manasıyla karşılayamadığı kabul edildi. Bölge Adliye Mahkemesi, yıllık izin alacaklarının ve mesai saatlerinin baştan hesaplanması gerektiğine karar vererek ilk derece mahkemesinin kararını uygun buldu ve dosyayı üst mahkemeye taşıdı.

Yargıtay Hesaplama Hatalarını Belirleyerek Kararı Bozulmasına Hükmetti

Sürecin temyiz noktasına ulaşmasıyla birlikte dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, çalışma hayatındaki dengeleri değiştirecek bir analiz ortaya koydu. Yüksek mahkeme, hem ilk derece mahkemesinin hem de istinaf dairesinin yaptığı hesaplamalarda ciddi yanılgılar bulunduğunu tespit etti. Yerel mahkemenin, çalışanın günlük 20 saat boyunca fiilen çalıştığı yönündeki kabulünün hayatın olağan akışına aykırı olduğu belirtildi.

Yargıtay tarafından açıklanan kararda, ambulans şoförünün yaptığı işin niteliği gereği gün içerisinde uyku ve beslenme gibi doğal insani ihtiyaçlarını gidermek durumunda olduğu aktarıldı. 24 saatlik nöbet süresi boyunca bir çalışanın fiilen gerçekleştirebileceği en fazla çalışma süresinin 14 saat olabileceği kayıtlara geçirildi. Mevzuata göre günlük 11 saati aşan çalışmaların fazla mesai sayıldığı hatırlatılarak, 11 saatin üzerindeki 3 saatlik sürenin fazla çalışma olarak hesaplanması gerektiği ifade edildi. Yanlış süre kabulleriyle yapılan hesaplamalar nedeniyle karar iptal edilerek dosya yeniden incelenmek üzere alt mahkemeye gönderildi.

Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım