Çarşamba'nın Dünya Çapındaki Gururu: Ali Fuat Başgil Aslen Beyyenice'li mi?
Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Başgil aslen nereli? Çarşamba Beyyenice Mahallesi'nden Sorbonne'a uzanan efsanevi hukukçunun hayatı ve yerel kökleri hakkında her şey.
Türkiye’nin hukuk dehası Ord. Prof. Dr. Ali Fuat Başgil’in kökenlerine dair bugüne kadar bilinenler değişiyor mu? Araştırmacı Hasan Topuz’un Osmanlı arşivlerinde yaptığı inceleme, Başgil ailesinin izini 1834 yılındaki ilk nüfus sayımına, Beyyenice Köyü’nün 1 Numaralı hanesine kadar götürdü. İşte Başgil’in dedelerinin Beyyenice’deki o derin izleri...
Bölükbaşıoğulları Ailesi: Beyyenice’nin 1 Numaralı Hanesi
Resmi kayıtlarda Ali Fuat Başgil’in ailesinin Turgutlu köyünden geldiği bilinse de, 1834 (Rumi 1250) yılındaki ilk Osmanlı nüfus sayımı sonuçları farklı bir tablo çiziyor. Sultan 2. Mahmud döneminde yapılan ve sadece erkeklerin sayıldığı bu tarihi belgede; Turgutlu köyünde Bölükbaşıoğulları ailesine rastlanmazken, bu ailenin Beyyenice Köyü’nün birinci hanesine yazıldığı görüldü.
"Kayıkçı Ali" ve Başgil Bağlantısı
Araştırmacı Hasan Topuz’un iddiasına göre, 1834 sayımında Beyyenice’nin ilk sırasında yer alan 55 yaşındaki Kayıkçı Ali (Bölükbaşıoğlu), Ali Fuat Başgil’in büyük dedelerinden biri olabilir. Türk geleneklerinde dedenin adının ilk toruna verilmesi kuralı (Ali Fuat Başgil’in adının Ali olması) ve ailenin bölgedeki saygınlığı bu tezi güçlendiriyor.
Taceddin Oğulları’nın Yazlık Başkenti: Beyyenice
Haberimize konu olan Beyyenice Köyü, sadece Başgil ailesi için değil, bölge tarihi için de stratejik bir öneme sahip. İsmi "Beylerin oturduğu köy" anlamına gelen Beyyenice, 14. yüzyılda bölgeye egemen olan Taceddin Oğulları Beyliği’ne bir dönem yazlık başkentlik yapmış tarihi bir merkez.
Mübadele Öncesi Rum Nüfus ve Kültürel Miras
Köyün geçmişindeki bir diğer çarpıcı detay ise Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar süregelen yoğun Rum nüfusu. Lozan Barışı sonrası yapılan mübadele ile Batı Trakya’dan gelen Türklerin (muhacirlerin) yerleştiği Beyyenice, bugün hem Başgil gibi değerleri yetiştiren köklü aileleri hem de mübadil kültürüyle Çarşamba’nın en zengin tarihsel dokularından birini oluşturuyor.
Arşiv Kayıtları (1834 - Miladi)
Hasan Topuz’un ulaştığı tarihi listenin başında yer alan bazı önemli isimler ise şunlar:
1. Hane: Kayıkçı Ali Bölükbaşıoğlu (55) – Hocamızın muhtemel dedesi
2. Hane: Müderris Salih Efendi (54)
3. Hane: Daloğlu Muhammed (35)
4. Hane: Müezzin oğlu İbrahim (22)
