Buğday fiyatlarında savaş etkisi 2 ayda yüzde 30 yükseldi

Küresel tahıl piyasalarında Rusya-Ukrayna savaşı kaynaklı arz ve sevkiyat endişeleri yeniden fiyatlara yansımaya başladı. Chicago Ticaret Borsası'nda temmuz ayının başında 5,88 dolar seviyesinde bulunan buğdayın kile fiyatı, son işlemlerde 7,65 dolara kadar yükseldi. Böylece buğday fiyatı yaklaşık iki aylık süreçte yüzde 30'a yakın değer kazandı. Bu yükselişle birlikte buğday fiyatları Temmuz 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviyelere yaklaşırken, piyasalarda Karadeniz'deki gelişmeler yakından takip ediliyor.

Karadeniz'deki savaş tahıl ticaretini vuruyor

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın şiddetlenmesi, bölgedeki liman altyapısına yönelik saldırılar ve ticari gemilerin güvenliğine ilişkin riskler küresel tahıl ticaretini olumsuz etkiliyor. Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı konumundaki Rusya'nın limanlarına ve ticari gemilerine yönelik saldırılar nedeniyle sevkiyatlarında aksama yaşandığı belirtiliyor. Bloomberg'in aktardığı beklentilere göre Rusya'nın ağustos ayındaki tahıl ihracatının yaklaşık 2 milyon ton seviyesinde kalması bekleniyor. Bu miktar, ülkenin son 5 yıllık ağustos ayı ortalaması olan 5,7 milyon tonun oldukça altında bulunuyor.

Ukrayna'nın ihracatı da geriledi

Savaşın etkilediği bir diğer önemli tahıl üreticisi ve ihracatçısı Ukrayna'da da sevkiyatlar ciddi oranda azaldı. Ukrayna Tarım Bakanlığı verilerine göre ülkenin ağustos ayında gerçekleştirdiği tahıl ihracatı 539 bin ton olarak kaydedildi. Geçen yılın aynı döneminde ise bu rakam 1,73 milyon ton seviyesindeydi. İhracattaki düşüş, Karadeniz üzerinden gerçekleştirilen tahıl ticaretinin savaş nedeniyle karşı karşıya kaldığı riskleri bir kez daha ortaya koydu.

“En büyük risk kalıcı arz şoku”

Saxo Bank, küresel tahıl piyasalarındaki gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde en büyük riskin geçici ihracat kayıplarından daha kalıcı bir arz şokuna dönüşmesi olduğunu belirtti. Rusya ve Ukrayna'nın birlikte dünya genelindeki buğday ihracatının yaklaşık yüzde 25 ila 30'unu gerçekleştirdiğine dikkat çekilen değerlendirmede, uzun süreli bir kesintinin dünya genelindeki büyük alıcıları Kuzey Amerika, Avustralya ve Arjantin gibi alternatif tedarikçilere yöneltebileceği ifade edildi. Bu durumun da küresel piyasada buğday maliyetlerini artırabileceği belirtiliyor.

Buğday 7,65 doları gördü

Savaş ve sevkiyat endişelerinin etkisiyle Chicago Ticaret Borsası'ndaki buğday fiyatlarında hızlı bir yükseliş yaşandı. Temmuz başında 5,88 dolar seviyesinde bulunan kile fiyatı, son işlemlerde 7,65 dolara kadar çıktı. Yaklaşık iki aylık dönemde yaşanan yükseliş yüzde 30'a yaklaşırken, piyasadaki hareketlilik buğday fiyatlarını Temmuz 2023'ten bu yana en yüksek seviyelere taşıdı.

Rusya ve Ukrayna'nın ihracatı kritik önemde

Saxo Bank Emtia Stratejisti Ole Hansen, küresel tahıl piyasalarında son dönemdeki endişelerin özellikle Karadeniz bölgesinde yoğunlaştığını belirtti. Hansen'e göre hem Rusya hem de Ukrayna'nın ihracatında yaşanan kesintiler daha önce öngörülenden ciddi boyutlara ulaştı. Rusya'da liman altyapısı ve ticari gemilerin saldırılardan etkilenmesi sevkiyatları sınırlandırırken, Ukrayna'da ise Karadeniz'deki derin su limanlarının saldırılar nedeniyle faaliyetlerini sürdürmekte zorlandığı ifade ediliyor.

Ukrayna'da depolama krizi kapıda

Ukrayna açısından sorunun yalnızca ihracatla sınırlı olmadığı belirtiliyor. Ürünlerin tarlalardan çıkarılmasının zorlaşması ve mevcut depoların dolması halinde üreticilerin daha düşük iç fiyatlarla karşılaşabileceği, nakit akışlarının sıkışabileceği ve yeni sezon için gerekli girdilerin finansmanında sorun yaşanabileceği ifade ediliyor. Ukrayna'nın değerlendirmelerine göre deniz yoluyla ihracatın uzun süre kısıtlı kalması halinde hasat sonrasında ülkede 8 ila 11 milyon ton arasında depolama açığı oluşabilir.

Tahıl yüklenecek gemiler bekliyor

Karadeniz'deki sorunların alternatif ihracat güzergahlarına da yansıdığı belirtiliyor. Saxo Bank'ın değerlendirmesine göre Romanya'daki Sulina Kanalı çevresinde, Ukrayna'nın Tuna limanlarından tahıl yüklemek için bekleyen yaklaşık 70 gemi bulunuyor. Kılavuz kaptan eksikliği, yakıt taşıyan gemilere öncelik verilmesi ve bölgedeki hava saldırısı uyarıları nedeniyle sevkiyatların geciktiği aktarılıyor. Kanal üzerinden gerçekleştirilebilen günlük transit kapasitesinin ise 2-3 gemiye kadar gerilediği belirtiliyor.

Gözler küresel tahıl piyasalarında

Rusya ve Ukrayna'nın dünya tahıl ticaretindeki ağırlığı nedeniyle bölgedeki savaşın seyri, küresel buğday fiyatları açısından kritik önem taşıyor. Limanlara yönelik saldırıların ve sevkiyat sorunlarının devam etmesi halinde arz endişelerinin daha da güçlenebileceği, bunun da fiyatlarda yeni yükselişleri beraberinde getirebileceği değerlendiriliyor.