Belediye Encümeni nedir, Görevleri nelerdir? Nasıl seçilir, Ne iş yapar?

Belediye Encümeni Nedir?

Yerel yönetimlerde kararların alındığı üç temel organ vardır: Belediye Başkanı, Belediye Meclisi ve Belediye Encümeni.
Belediye encümeni, en sade tabirle belediyenin yürütme ve danışma organıdır. Belediye meclisinin aldığı kararları uygulayan, belediyenin günlük işleyişiyle ilgili kritik adımları atan ve adeta belediyenin "bakanlar kurulu" gibi çalışan yapısıdır.

Encümen kimlerden oluşur ve nasıl seçilir?

Encümenin yapısı, ilçenin nüfusuna göre değişiklik gösterir. Örnek olarak Çarşamba gibi nüfusu 100.000'in üzerinde olan ilçelerde (Çarşamba'nın güncel nüfusu yaklaşık 141-143 bin bandındadır), encümen toplam 7 kişiden oluşur.
Bu 7 kişilik yapı şu şekilde şekillenir:

Belediye Başkanı: Encümenin doğal başkanıdır.

Meclis Üyeleri (3 Kişi): Belediye meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından gizli oyla, bir yıl süreyle görev yapmak üzere seçtiği üç üyedir.

Mali Hizmetler Birim Amiri (1 Kişi): Doğal üyedir.

Birim Amirleri (2 Kişi): Belediye başkanının, kendi birim amirleri (müdürler) arasından her yıl seçeceği iki üyedir.

Bu yapı, atanmış bürokratlar ile seçilmiş siyasilerin bir arada çalışarak ilçeyi yönettiği dengeli bir masadır.

Encümenin görevleri nelerdir?

Belediye encümeninin görev ve yetkileri, kanunlarla çok net bir şekilde çerçevelenmiştir. İlçe halkının günlük yaşantısını doğrudan etkileyen kararlar bu masada alınır. Normal işleyişte encümenin başlıca görevleri şunlardır:

Bütçeyi İncelemek: Stratejik plan, yıllık çalışma programı, bütçe ve kesin hesabı inceleyip belediye meclisine görüş bildirmek.

Kamulaştırma Kararları Almak: İlçedeki yol, park veya kamu hizmeti için gereken alanların kamulaştırılması kararını almak ve uygulamak.

Taşınmaz Yönetimi: Belediye meclisinin karar verdiği taşınmaz alımı, satımı veya takası (trampa) işlemlerini uygulamak. Ayrıca belediyeye ait mülklerin 3 yılı geçmemek şartıyla kiralanmasına karar vermek.

Ceza Kesmek ve Yıkım Kararı Almak: İmar kuralı ihlalleri, zabıta tutanakları veya kaçak yapılar gibi kanunlarda öngörülen konularda para cezası vermek ve gerektiğinde yıkım kararlarını onaylamak.

Açılış-Kapanış Saatleri: İlçedeki kafeler, restoranlar ve umuma açık diğer iş yerlerinin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek.

Encümen nasıl toplanır ve karar alır?

Belediye encümeni, haftada en az bir defa, önceden belirlenen gün ve saatte toplanmak zorundadır. Acil durumlarda belediye başkanı encümeni her zaman olağanüstü toplantıya çağırabilir.

Toplantılar, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile (en az 4 kişi) yapılır ve kararlar katılanların çoğunluğu ile alınır. Oyların eşitliği durumunda, başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. En önemli detaylardan biri ise encümen oylamalarında çekimser oy kullanılamamasıdır; üyeler ya kabul ya da ret oyu vermek zorundadır.

Encümen üyeleri nasıl seçilir?

Belediye encümeninin memur üyeleri (müdürler) bizzat Belediye Başkanı tarafından atanırken, meclisten gelen üyelerin belirlenme süreci demokratik bir seçime dayanır. Bu seçimlerin işleyişi şu şekildedir:

Zamanlaması: Encümen seçimleri, her yıl genellikle Nisan ayı olağan meclis toplantısında gerçekleştirilir. Bu nedenle her bahar aylarında belediye meclislerinde encümen heyecanı yaşanır. (Görev süreleri 1 yıldır, her yıl yenilenir.)

Oylama Şekli: Seçimler gizli oy usulüyle yapılır. Bu kural, meclis üyelerinin parti baskısı olmadan, kendi hür iradeleriyle liyakate dayalı oy kullanabilmeleri için kanunla güvence altına alınmıştır.

Adaylık Süreci: Siyasi parti grupları genellikle kendi adaylarını gösterirler ancak bağımsız veya partisinin grubundan bağımsız hareket etmek isteyen herhangi bir meclis üyesi de encümen üyeliğine aday olabilir. Meclis aritmetiğindeki çoğunluğu sağlayan isimler 1 yıllığına encümen masasına oturur.

Encümen toplantıları halka açık mıdır?

Belediye Meclisi toplantıları kanunen halka ve basına açık (aleni) yapılırken, encümen toplantıları kapalı kapılar ardında yapılır. Bunun sebebi; encümende ihale bedelleri, vatandaşların şahsi cezaları, kamulaştırma bedelleri gibi hassas ve gizlilik gerektiren konuların görüşülmesidir.

Belediye Başkanı yoksa ne olur?

Belediye başkanının izinli olduğu veya herhangi bir sebeple katılamadığı encümen toplantılarına, başkanın önceden görevlendireceği bir belediye başkan yardımcısı başkanlık eder.

Encümen üyeleri maaş alır mı?

Belediye encümen üyelerine, encümen üyeliği görevleri nedeniyle ayrıca bir maaş ödenmez. Ancak 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca, encümen başkan ve üyelerine aylık encümen ödeneği verilir.

Kısacası Belediye Encümeni; bütçeden imara, esnaftan kiracıya kadar ilçenin günlük hayatına dokunan tüm kararların alındığı mutfaktır.