Basın dünyasında skandal iddia: Gazete patronu kaçakçılık mı yapıyordu?
Samsun 1920'li yıllarda sadece siyasi değil, basın dünyasında da akıl almaz entrikalara ve çatışmalara sahne oluyordu. Şehrin yerel gazetelerinden Haber ile Hilâl gazetesi arasında yaşanan kalem savaşları insan kaçakçılığı iddiasına kadar ilerlemişti.
12 Temmuz 1920 tarihinde yayın hayatına başlayan siyasî, iktisadî ve ilmî nitelikli Hilâl gazetesinin imtiyaz sahibi Bafralı Mehmet Tayyar Bey'di. Mehmet Tayyar Bey 1924 yılında Samsun Vilâyet Meclisi İdare Azalığı görevini de yürütmekteydi.
4 Ekim 1923 tarihinde Samsun'da yayın hayatına başlayan Haber ise yerel nitelikli bir gazete olarak Cumhuriyetin ilk yıllarında çıkmaya başladı. Gazetenin imtiyaz sahibi ise Muslihizade Emin Refik Beydi. ,
Bu iki gazete arasında 1924 yılı Eylül ayı itibarıyla bir tartışma ve çekişme ortamı oluşmaya başladı.
İlk taşı Haber gazetesi attı
Bu hususta Haber gazetesinde çıkan ilk yazıda, "Eğer gazete çıkarmaktan maksad, rastgele küfr etmek ve herkesle bilâ‐sebep didişmekse Tayyar Bey e şunu fısıldıyoruz ki biz Argo lisanını kendisinden çok bilenlerdeniz fakat bütün şahsî ve hususî vak'ayı gazete sütûnlarına aksettirmek ve halka okutturmak elimizden gelmez" deniliyordu.
İlerleyen günlerde iki arasındaki didişme daha da kızıştı. Samsun'un asayişi ile ilgili konular mevzu olmaya başladı.
Kentin asayişi de tartışmaya girdi
Tayyar beyin Hilal gazetesi, Haber gazetesini emniyet teşkilatını yeterince eleştirmemekle ve kentteki asayişsizliğe çanak tutmakla suçladı.
Haber ise bu suçlamaya şu şekilde cevap verdi: "Eğer gazetecilik körü körüne ve bilâ‐teemmül her şeyi tenkid etmek demekse zararı yok, yarından itibaren bir hedef‐i mahîle doğru çala kalem yürüyelim, bağıralım, çağıralım, küfredelim.."
Haber gazetesinden verilen bu cevapla Hilâl gazetesinin, “Memlekette asayiş yok, sokaklarda sabahlara kadar Samsun halkı gırtlak gırtlağa boğuşuyor” şeklindeki haberleri eleştirilmekte abartılı ve çirkin bulunmaktaydı. Ayrıca bu haberlerin kısıtlı imkanlarla çalışan polis ve jandarma teşkilatını zedelediği iddia edilmekteydi.
Skandal iddia ortaya atıldı
İki gazetenin çekişmesiyle ilgili son haber 3 Ekim 1924 tarihinde yayınlandı. İnsan kaçakçılığı iddiası da tam burada ortaya çıktı.
"Bir kabadayılığın içyüzü: Tayyar Bey Rum kaçakçılığı yaparken yakalandı" başlığıyla verilen habere göre; Tayyar Bey, mübadele sözleşmesine tabi olan Terzi Despina ve Anasi Paraşkovi isimli iki Rum kadını, sahte nüfus tezkereleri düzenleyerek 200 lira karşılığında Samsun'dan İstanbul'a kaçırmaya çalışırken emniyet güçlerince suçüstü yakalanmıştı.
Kontrolü eleştirmişti kontrolde yakalandı
Haber gazetesi bu haberi verirken Hilâl gazetesinin ilk sayılarında polis müdürlüğüne yöneltilen, "İskeleden geçen yolcuların nüfus tezkireleri niçin kontrol ediliyor?" haberine de dikkati çekti. Gazetenin asayiş konularındaki yazılarına dikkat çekerek yorumu halka bıraktı.
Tartışma Haber gazetesindeki şu sözlerle sonlandı: “Zavallı Mehmet Tayyar Bey, zavallı Hilâl sahibi imtiyazı ve Meclis-i Vilayet Azası!”
Prof. Dr. Cevdet Yılmaz'ın editörlüğünde Samsun Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı'nın yayınladığı Samsun Araştırmaları kitabından yararlanılarak hazırlanmıştır
