86 bin yıllık yaşamın izleri yeniden gün yüzüne çıkıyor
Çanakkale'nin Çan ilçesindeki İnkaya Mağarası'nda 2026 yılı kazı sezonu başladı. Daha önce yapılan tarihlendirme çalışmalarıyla 86 bin yıllık insan yaşamının tespit edildiği mağarada bugüne kadar yaklaşık 35 bin yontma taş gün yüzüne çıkarılırken, bu yıl insan iskeletlerine ulaşılması hedefleniyor. Giriş
Çanakkale'nin Çan ilçesine bağlı Bahadırlı köyü sınırlarındaki İnkaya Mağarası'nda 2026 yılı kazı çalışmaları başladı. Dokuz yıldır aralıksız sürdürülen kazılarda bugüne kadar 86 bin yıl öncesine uzanan insan yaşamına ait izler ile yaklaşık 35 bin yontma taş eser ortaya çıkarılırken, yeni sezonda mağaranın bilinmeyen dönemlerine ışık tutulması amaçlanıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının izin ve destekleriyle yürütülen kazılar, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Özer başkanlığındaki 25 kişilik ekip tarafından Geleceğe Miras Projesi kapsamında gerçekleştiriliyor.
2016 yılında yüzey araştırmaları sırasında keşfedilen mağarada ilk kazılar 2017 yılında Çanakkale Müze Müdürlüğü başkanlığında başlatıldı. Çalışmalar 2021 yılında Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı statüsüne alınırken, bu yıl kazılarda 10'uncu sezona girildi.
Araştırmalara göre İnkaya Mağarası, yaklaşık 26,5 milyon yıl önce bölgede etkili olan volkanik faaliyetler sonucu oluştu. Çakmaktaşı kaynaklarına yakınlığı ve sıcak su kaynaklarının sağladığı avantajlar nedeniyle mağara, Paleolitik Çağ insanları tarafından uzun yıllar yaşam ve üretim alanı olarak kullanıldı.
Bugüne kadar yapılan kazılarda çakmaktaşı ve bazalttan üretilmiş yongalar, dilgiler, kazıyıcılar, uçlar, çentikli ve dişlemeli aletler, çekirdekler ile vurgaçlardan oluşan yaklaşık 35 bin yontma taş bulundu. Bu buluntular, bölgenin tarih öncesi dönemlerde önemli bir yaşam merkezi olduğunu ortaya koydu.
Hedef insan iskeletlerine ulaşmak
Bu yıl yürütülecek kazılarda, 86 bin yıl öncesine tarihlenen yerleşim katmanlarında çalışmalar derinleştirilecek. Araştırmacılar, insan iskeletlerine ulaşılması halinde Paleolitik Çağ insanlarının yaşam biçimi, beslenme alışkanlıkları, sosyal yaşamı ve mağarayı nasıl kullandıklarına ilişkin daha ayrıntılı verilere ulaşmayı hedefliyor.
Kazılar, mağaranın en az üç farklı bölümünde sürdürülecek. Çalışmaların ağırlık noktası ise Paleolitik insanların taş alet üretimi yaptığı değerlendirilen batıdaki atölye alanı olacak.
Yaklaşık 3,5 metreyi aşan dolgu tabakasının bulunduğu bu bölgede yürütülen kazılarla, zaman içinde toprakla kapanan batı girişinin yeniden açılması planlanıyor. Açmaların genişletilmesiyle birlikte mağaranın daha önce dokunulmamış katmanlarında ilk kez bilimsel kazılar gerçekleştirilecek.
2026 yılı çalışmaları kapsamında kazıların yanı sıra mağara çevresinde düzenleme çalışmaları da yapılacak. Ziyaretçilerin bölgeyi daha yakından tanıyabilmesi için bilgilendirme panoları yerleştirilecek. İnkaya Mağarası kazıları, Kültür ve Turizm Bakanlığının yanı sıra Ankara Üniversitesi Rektörlüğü, Çanakkale Valiliği ve Truva Bakır Maden İşletmeleri A.Ş.'nin destekleriyle sürdürülüyor.
