59 yıldır bıçak biliyor: Teknoloji değişti, ustalık baki kaldı
Van'da 73 yaşındaki Müzbah Cengiz, 59 yıldır sürdürdüğü bıçak bileme mesleğinde üç kuşağa tanıklık etti. El çarkıyla başlayan ustalık hikayesinde teknolojiye rağmen mesleğinin inceliklerini koruyan Cengiz, gençlerin zanaatlara ilgisinin azalmasından yakındı.
Van’da 73 yaşındaki Müzbah Cengiz, 59 yıldır çarkın başında bıçak ve çeşitli kesici aletleri biliyor. Babasından öğrendiği mesleği yıllardır sürdüren Cengiz, terzi ve berber makaslarından lokanta bıçaklarına, döner bıçaklarından sanayi bıçaklarına kadar birçok aleti ustalıkla biliyor.
Mesleği babasından öğrendi
Henüz genç yaşlarda babasının yanında mesleğe başlayan Cengiz, ilk yıllarında elektrikli makinelerin bulunmadığını ve el çarkıyla çalıştıklarını anlattı.
Cengiz, 1960 ve 1970’li yıllarda testere, makas, terzi makası, berber makası, lokanta bıçağı, zırh, döner bıçağı ve çeşitli sanayi bıçaklarını el çarkıyla bilediklerini söyledi.
Babasının Van’daki ilk testere bileme ustalarından olduğunu belirten Cengiz, geçmişte testereye olan yoğun talep nedeniyle gece gündüz çalıştıklarını ifade etti.
Motorlu testereler mesleği değiştirdi
Teknolojinin gelişmesiyle mesleğinde de büyük değişimler yaşandığını aktaran Cengiz, benzinli motorlu testerelerin yaygınlaşmasının ardından testere bileme işinin azaldığını söyledi.
1973 yılına kadar el çarkıyla çalıştığını belirten Cengiz, bugün ise bazı işlemleri pres kullanarak gerçekleştirdiklerini kaydetti.
Meslekte ikinci kuşak olduğunu, çocuklarının da üçüncü kuşak olarak işi öğrendiğini anlatan Cengiz, böylece aile mesleğinin yeni nesillere aktarılmaya devam ettiğini söyledi.
“Bıçağın suyunu kaçırmayacaksın”
Bıçak bilemenin yalnızca çark üzerinde keskinleştirmekten ibaret olmadığını vurgulayan Cengiz, ustalığın en önemli noktalarından birinin bıçağın ısısını doğru ayarlamak olduğunu belirtti.
Cengiz, bıçağın çark üzerinde fazla tutulması halinde ısınarak özelliğini kaybedebileceğini, ardından bileme taşıyla çapaklarının alınması gerektiğini söyledi.
“Gençler rahatlığa alışmış”
Kentte bıçak bileme ustalarının sayısının arttığını ancak işi özenle yapanların azaldığını dile getiren Cengiz, gençlerin zanaatlara ilgisinin azalmasından yakındı.
Gençlerin telefon ve masa başı işlere daha fazla yöneldiğini belirten Cengiz, “Şu andaki gençler rahatlığa alışmış, telefona alışmış” diyerek, el emeği gerektiren mesleklere daha fazla değer verilmesi gerektiğini ifade etti.
