52 yıldır el emeğiyle üretiyor, mesleğinin yok olmaması için direniyor
Adana'da 13 yaşında çırak olarak başladığı yorgancılık mesleğini 52 yıldır sürdüren 65 yaşındaki İrfan Tuncay, hazır ürünlerin yaygınlaşması ve çırak yetişmemesi nedeniyle geleneksel yorgancılığın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Bir zamanlar hemen her evde kullanılan yün ve pamuk yorganlar, günümüzde yerini fabrikalarda üretilen hazır ürünlere bıraktı. Değişen yaşam alışkanlıkları ve seri üretimin yaygınlaşmasıyla birlikte el emeğine dayalı yorgancılık da giderek unutulan meslekler arasına girdi.
Adana’da mesleğin son temsilcileri arasında yer alan İrfan Tuncay ise yarım asrı aşkın süredir iğne, iplik ve pamukla üretim yaparak mesleğini yaşatmaya çalışıyor.
13 yaşında başladı, 52 yıldır sürdürüyor
Yorgancılığa 13 yaşında çırak olarak başlayan Tuncay, geçen yıllara rağmen mesleğini bırakmadığını ancak kendisinden sonra bu işi sürdürecek birinin yetişmemesinin kendisini düşündürdüğünü söyledi.
Çırak bulmakta zorlandıklarını belirten Tuncay, geleneksel el sanatlarının birer birer kaybolduğuna dikkat çekerek, “Eskiden bakırcı, kalaycı vardı, masal oldu gidiyor bu meslekler. Yorgancılık da bu şekilde. Meslek bitiyor çünkü artık her şeyin hazırı var. Şimdi halıcı yorgancılık yapıyor, tuhafiyeci yorgancılık yapıyor. Eskiden yorgancılığı sadece yorgancı yapardı” dedi.
Mesleği bırakmak zorunda kaldığında arkasında yetişmiş bir usta bırakmaktan endişe ettiğini dile getiren Tuncay, “Ben 70 yaşıma geldiğimde bırakmak zorunda kalacağım ama bu mesleği çocuğuma bile öğretemedim” diye konuştu.
“Eskiden yataklar, yorganlar hep pamuktan olurdu”
Geleneksel pamuk yorganların günümüzde çok daha az tercih edildiğini belirten Tuncay, doğal malzemeyle yapılan ürünlerin sağlık açısından önemine dikkat çekti.
Tuncay, “Eskiden yataklar, yorganlar hep pamuktan olurdu. O zamanlar sıhhat vardı. Nesil değişti, insan değişti, hayat değişti” ifadelerini kullandı.
Çukurova’nın geçmişte pamuk üretimiyle özdeşleştiğini anlatan Tuncay, tarımdaki değişimin yorgancılığı da etkilediğini söyledi.
“Çukurova’da pamuk bitti. Eskiden Çukurova demek pamuk demekti. Pamuklar elle toplanırdı. Elle toplanan pamuk altın değerindeydi. Artık ekilmiyor ve biçilmiyor. Pamuk üretimi çok nadir yapılıyor” diyen Tuncay, çocukluk ve gençlik yıllarındaki Çukurova manzaralarını da unutamadığını belirtti.
“Geçmişini unutan her şeyi unutur”
Yorgancılık mesleğinin yaşatılması gerektiğini vurgulayan İrfan Tuncay, geçmişten kalan meslek ve üretim kültürünün korunmasının önemine dikkat çekti.
Eskiden köylere giderken yol boyunca pamuk tarlalarını gördüklerini anlatan Tuncay, sözlerini şöyle tamamladı:
“İnsanlar geçmişini unutmasın. Geçmişini unutan her şeyi unutur. Sen bunları unutup dışarıya bağımlı olursan iş biter.”
52 yıllık meslek hayatında sayısız yorgan diken Tuncay, bugün ise hem el emeği üretimini sürdürmeye hem de unutulmaya yüz tutan yorgancılığın son ustalarından biri olarak mesleğinin yaşamasına katkı sunmaya devam ediyor.
