2 bin yıllık mirasın son ustası hayatını kaybetti
İzmir'in Bergama ilçesinde antik çağlardan günümüze uzanan parşömen sanatını geleneksel yöntemlerle yaşatan UNESCO 'Yaşayan İnsan Hazinesi' unvanlı karatabak İsmail Araç, 93 yaşında yaşamını yitirdi. 71 yıllık meslek hayatını parşömen sanatına adayan usta isim, yetiştirdiği çıraklarına mirasını bırakarak son yolculuğuna uğurlandı.
1933 yılında Bergama’da dünyaya gelen İsmail Araç, henüz genç yaşlarda Tabakçılar Köprüsü altında başladığı dericilik mesleğini ömrünün sonuna kadar sürdürdü. Antik Bergama Krallığı döneminde ortaya çıkan yaklaşık 2 bin yıllık parşömen üretim geleneğini modern tekniklerden uzak, tamamen el emeğiyle yaşatan Araç, dünyadaki sayılı ustalar arasında gösteriliyordu.
Kimyasal madde kullanmadan oğlak ve keçi derilerini işleyen İsmail Usta, “kavlato” adı verilen geleneksel bıçaklarla yaptığı üretim sayesinde hem kültürel miras araştırmacılarının hem de akademisyenlerin dikkatini çekmişti. Yıllar boyunca Bergama’ya gelen yerli ve yabancı ziyaretçiler için yaşayan bir kültür mirası haline gelen Araç, ilçenin sembol isimlerinden biri oldu.
UNESCO tarafından “Yaşayan İnsan Hazinesi” seçildi
Geleneksel Türk el sanatlarının korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için büyük emek veren İsmail Araç’a, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2017 yılında “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı” unvanı verildi. 2021 yılında ise UNESCO tarafından “Yaşayan İnsan Hazinesi” ilan edilerek uluslararası düzeyde tescillendi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından da ödüllendirilen Araç, Bergama’nın kültürel değerlerini dünyaya tanıtan isimlerden biri olarak hafızalara kazındı.
“Ben ölürsem bu sanat biter” demişti
İsmail Araç, geçmiş yıllarda verdiği röportajlarda parşömen sanatının yok olma tehlikesine dikkat çekerek, “Ben ölürsem bu sanat biter” sözleriyle endişesini dile getirmişti. Ancak yaşamının son döneminde yetiştirdiği çırakları Demet Sağlam Tokbay ve Nesrin Ermiş Pavlis’e geleneksel “peştemal kuşatma” töreniyle ustalık icazeti vererek en büyük arzusunu gerçekleştirdi.
Asırlık ustanın vefatıyla birlikte yalnızca Bergama değil, insanlık tarihinin en köklü üretim geleneklerinden biri de önemli temsilcilerinden birini kaybetmiş oldu.
