12'nci Yargı Paketi Adalet Komisyonu'ndan Geçti

İcra işlemlerinden adli tıbba, dijital delillerin toplanmasından ceza yargılamalarına kadar çok geniş bir yelpazeyi kapsayan yeni yasal düzenleme, önümüzdeki günlerde yasalaşmak üzere TBMM Genel Kurulu’nun gündemine taşınacak. Pakette ayrıca Danıştay’daki mevcut daire sayısının 10’a düşürülmesine ilişkin yasal sürenin 4 yıl daha uzatılması kararlaştırıldı.

Adli Süreçlerde Hızlanma ve Bilirkişi Reformu

Yeni düzenlemeyle birlikte İcra ve İflas Kanunu’nda önemli adımlar atılıyor. Artık Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerinin hükmettiği para, vekalet ücreti ve yargılama giderlerine dair kararlar, idari kurumlar tarafından geciktirilmeksizin uygulamaya konulacak. İdare mahkemelerinde tek hakimle bakılacak davaların sınırları genişletilirken, hakim ve savcıların mesleki bilgileriyle çözebileceği konularda gereksiz yere bilirkişiye başvurmasının önüne geçilecek; bu kuralı ihlal edenlere uyarma cezası verilecek.

Adli Tıp Kurumu’nda da profesyonelleşme artırılıyor. İhtisas kurulu başkanlığı ve üyelikleri için doktora ya da uzmanlık belgesi şartı getirilirken, bu kadroların görev süresi 4 yıl ile sınırlandırılacak.

İşkence Suçlarına Taviz Yok ve Genetik Verilere Güvence

Yargı paketinde insan hakları odaklı kritik maddeler yer alıyor. Buna göre; eziyet, işkence ve kamu görevlilerinin görevi esnasında işlediği kötü muamele kapsamındaki suçlarda artık Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı uygulanamayacak.

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarına uyum çerçevesinde, ceza yargılamalarındaki genetik inceleme sonuçlarının gizliliği de yeni bir boyuta taşınıyor. Elde edilen veriler, kimlik bilgilerinden tamamen arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı gibi durumlarda bu veriler anında yok edilecek. Diğer durumlarda ise mahkeme kararının kesinleşmesini takip eden 20 yılın ardından savcı huzurunda imha işlemi gerçekleştirilecek.

Dijital Dünyada Arama ve El Koyma Standartları

Siber suçlarla mücadele ve dijital delil toplama süreçlerine net kurallar getiriliyor. Somut delillere dayanan güçlü şüphe durumunda, hakim veya acil hallerde cumhuriyet savcısının onayıyla şüphelilerin bilgisayarlarında arama yapılabilecek. Savcılık tarafından verilen arama kararları 24 saat içinde hakim onayına sunulmak zorunda olacak. Hakimin onaylamaması durumunda elde edilen tüm dijital kopyalar derhal imha edilecek.

Şifresi kırılamayan cihazlara el konulabilecek ancak gerekli yedeklemeler yapılıp kopyalar alındıktan sonra bu cihazlar sahibine hızlıca iade edilecek. Ayrıca el koyma anında sistemdeki verilerin bir yedeği de şüpheliye ya da avukatına tutanakla teslim edilecek.

Hesaplarını Kiralayan "IBAN Mağdurları" İçin Ölçülü Ceza Dönemi

Meclis Komisyonu’nda kabul edilen ortak önergeyle, kamuoyunun yakından takip ettiği "IBAN mağdurları" konusu da netliğe kavuştu. Türk Ceza Kanunu’nun nitelikli dolandırıcılık maddesine eklenen fıkrayla; dolandırıcılık suçuna sadece banka hesap bilgilerini veya şifrelerini başkalarına vererek sınırlı şekilde iştirak eden kişilerin cezalarında yarı oranında indirime gidilecek.

Yasa yürürlüğe girmeden önce bu suçtan ceza almış ve dosyası üst mahkemelerde olan sanıklar için ise bozma kararları verilerek dosyalar yeniden yargılama için ilk derece mahkemelerine gönderilecek.

Organize Suç Şebekelerine Karşı Tavizsiz Mücadele

Düzenlemenin detaylarına ilişkin açıklamalarda bulunan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, özellikle sosyal medyada "hesabını kirala, komisyon kazan" tuzaklarına en çok gençlerin düştüğünü belirtti. Hukuki sonuçları öngöremeyen gençlerin hayatlarının kararmaması için bu adımı attıklarını ifade eden Yüksel, şunları kaydetti:

"Bu düzenleme, dolandırıcılık suçunu planlayan, organize eden, yöneten veya suçtan esas menfaati sağlayan lider kadrolar bakımından herhangi bir esneme getirmemektedir. Organize dolandırıcılıkla mücadelemizde en küçük bir geri adım söz konusu değildir. Yapılan değişiklik, suça katkısı sadece hesap bilgilerini sunmakla sınırlı kalanlar için daha ölçülü bir ceza adaleti sağlamayı ve gerçek mağdurların zararlarının ödenmesini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır."